Urzędnik Królestwa Polskiego

Stanisław Polkowski, mój 3 x Pradziadek, po opuszczenia wojska pozostał w Łomży, a następnie został przeniesiony się do Sejn. W Łomży zatrudnił się jako urzędnik Królestwa Polskiego i ożenił. Tu też urodziła się większość jego dzieci. Gdy mieszkał w Sejnach, dzieci się pożeniły lub wyszły za mąż. Z Kalendarzyków politycznych wynika, że przez większość swojego urzędowania Stanisław Polkowski był Komisarzem, a następnie Naczelnikiem Powiatu w Sejnach.

Łomża – krótki przystanek na drodze Polkowskich

Łomżę miałem w planach moich podróży genealogicznej, ale okazało się, że żadne z miejsc, które chciałbym obejrzeć, nie przetrwało. Potem doczytałem, że podczas wojny interesujące mnie zabudowa została całkowicie zniszczona.

Interesowały mnie budynki przy ulicy Rządowej, w których mieszkali Stanisław i Zofia z Bromirskich Polkowscy. Podejrzewam, że były to mieszkania „służbowe”, to znaczy miejsca, gdzie powinien wynajmować mieszkanie urzędnik Królestwa Polskiego. Tam Stanisławowi i Zofii urodziły się się następujące dzieci:
1) Józef Feliks Wincenty 18 listopada 1818, ul. Rządowa nr 44
2) Antonina Aleksandra Katarzyna 12 października 1819, ul. Rządowa nr 78
3) Bolesław Henryk Ferdynand 11 marca 1822, ul. Rządowa nr 69
oraz Nowy Rynek
4) Aleksander Seweryn 31 października 1823, Nowy Rynek nr 120
Według legendy rodzinnej był jeszcze syn Ignacy, ale niestety nie odnalazłem aktu jego urodzenia, który powinien zostać odnotowany w roku 1824. Podobno został w Sejnach i jeszcze przed II wojną światową mieszkali tam jego potomkowie.

Potomkowie Antoniny zostały w rodzinie dobrze udokumentowani, mimo że ani miejsce, ani data urodzenia czy śmierci nie zgadzają się z dokumentami, a i brakuje co najmniej jej jednej córki. To ostatnie mniej jest istotne skoro zmarła przed wyjściem za mąż. Bolesław Henryk Ferdynand to mój przodek, więc jeszcze będę o nim pisał. Józef nie „załapał się” do legend rodzinnych, a ciekawie ożenił i poświęcę jego rodzinie co najmniej jeden wpis. Największy kłopot mam z Aleksandrem i Zofią. Nic o nich nie wiem.

Według legendy rodzinnej Polkowscy mieli pięcioro dzieci (urodzonych w Sejnach!), a ja znalazłem jeszcze jedną córkę: Zofię Annę Wiktorię urodzoną już w folwarku Burluny (parafia Sereje) 9 grudnia 1831 roku, a ochrzczoną dopiero w 1843 roku. Według dokumentu późny chrzest wynikał ze słabości matki i niedostępnego ojca (ciekawe, czy to emigracja po upadku powstania listopadowego, czy porządkowanie kraju?).

Dokumenty z Sejn

Dzięki temu, że chrzest był opóźniony, był znacznie bardziej uroczysty niż poprzednich czworga dzieci. We wcześniejszych przypadkach jednym z chrzestnych był dziadek – Wincenty Bromierski, a drugim (oprócz chrztu Aleksandra) chrzestnym był Antoni Belfroid (Bellefroid), referendarz nadzwyczajny w Radzie Stanu i komisarz delegowany do obwodu łomżyńskiego. W przypadku Aleksandra był Stanisław Barbowski, pisarz sądu pokoju powiatu łomżyńskiego i mąż siostry Zofii: Augustyny Katarzyny.
Tym razem chrztu udzielał Biskup Diecezji Augustowskiej Paweł Straszyński. Rodzicami Chrzestnymi byli: Jaśnie Wielmożny Tomasz Uszyński Sędzia Pokoju, Dziedzic dóbr Koleśniki, Jaśnie Wielmożna Wiktoria Chamska Marszałkowa Powiatu Sejnieńskiego, a w asyście byli: Jaśnie Wielmożny Wincenty Kruszewski Marszałek, Jaśnie Wielmożna Anna Abłamowicz, Jaśnie Wielmożny Kazimierz Wolnicz Marszałek i Sędzia Pokoju Powiatu Sejnieńskiego, Jaśnie Wielmożna Antonina Polkowska, Jaśnie Wielmożny Stanisław Chamski Marszałek, Jaśnie Wielmożna Barbara Mocarska (żona Szymona Mocarskiego, Regenta Powiatu Sejnieńskiego). Oczywiście nie zabrakło wieloletniego przyjaciela rodziny Wielmożnego Dominika Kulwiecia, Podsędka Sądu Okręgowego w Sejnach – asystował ojcu w zgłoszeniu dziecka.

Stanisław Polkowski jako urzędnik Królestwa Polskiego.

W Łomży Stanisław Polkowski pewnie dał się poznać jako dobry urzędnik i został awansowany na Komisarza Wojewódzkiego delegowanego do Obwodu Sejneńskiego, co zostało odnotowane w wydaniu Nowego Kalendarzyka Politycznego na Rok 1825. Cały przystanek w Łomży nie trwał więc dłużej niż 9 lat. Nic więc dziwnego, że Stanisław Polkowski w książce Łomża w latach 1794-1866 autorstwa Czesława Brodzickiego, Donaty Godlewskiej, wydanej przez PWN Warszawa 1987 wymieniony jest tylko raz.

Sukiennice w Sejnach

W Sejnach Stanisław Polkowski mógł się wykazać jako urzędnik Królestwa Polskiego. Według „Materiałów do dziejów ziemi sejneńskiej, t. II” (co pewien czas link jest nieaktywny — wydaje mi się, że są kłopoty z serwerem Podlaskiej Biblioteki Cyfrowej), podjął między innymi inicjatywę zbudowania sukiennic w Sejnach na bagnistym placu położonym między dwoma rynkami: Kościelnym i Targowym. Skłonił grupę miejscowych kupców żydowskich do osuszenia placu, a następnie wzniesienia trzech rzędów kramów. Władze sporządziły projekt architektoniczny budowli mającej pomieścić według pierwotnej wersji planu 30 kramów. Niestety nieznany jest autor projektu. Jednak już w czasie prac przygotowawczych okazało się, że plac jest za mały i dlatego kontrakt na budowę zawarty 17 grudnia 1828 roku zredukował liczbę kramów do 27.

Sukiennice w Sejnach. Pocztówka 1918 rok. Źródło: Polona

Sukiennice w Sejnach przetrwały do II wojny światowej, a obecnie Sejneńskie Towarzystwo Opieki nad Zabytkami stara się je odbudować. Niestety, środki konieczne do przeprowadzenia tej inicjatywy są znaczne, a potrzeby ochrony istniejących zabytków już są ogromne – chociażby zabezpieczenie Bazyliki w Sejnach

Ratusz w Sejnach

Nie jestem pewien, czy mój przodek jako urzędnik Królestwa Polskiego urzędował w ratuszu, czy gdzie indziej. Ratusz był miejscem urzędowania władz miejskich, ale czy i wojewódzkich?

W Grunwald. Kalendarz na Królestwo Polskie i Litwę na rok 1911 wydanym przez Lucyana Zabokrzyckiego, Wacława Credo, St. K Lineburga w Sejnach na s. 110 stwierdzono: „Przy rynku stoi magistrat budowany w r. 1844 o jednem piętrze, z bocznymi skrzydłami i wieżą, blachą kryty. Dom ten ładny miał wygląd, lecz przed dwudziestu laty piętro i wieżę, jakoby popękane, rozebrano”.

Urzędnik Królestwa Polskiego: Stanisław Polkowski Sejny
Ratusz w Sejnach stan z roku 2013


Budowę ratusza ukończono w 1846 roku, czyli dwa lata przed odejściem Stanisława Polkowskiego „na emeryturę”. Według opisu ze wspomnianej wcześniej książki Materiały do dziejów ziemi sejneńskiej, t. II, s. 62: „Był to budynek parterowy, trójczłonowy. Część środkowa nieco szersza i wyższa ma na osi wejście wystawkę piętrową zwieńczoną trójkątnym tympanonem. Z obu stron przylegają niewielkie skrzydła pierwotnie z podcieniami otwartymi trzema arkadami. Budynek mieścił władze miejskie i odwach. Późniejsze przebudowy znacznie zeszpeciły zabytek”.
Budynek nadal stoi i na zdjęciu widać, że niedawno został odremontowany.

Kalendarzyki Polityczne

W aktach metrykalnych mam zaledwie kilkakrotnie wspomniane jakie obowiązki pełnił, a chciałbym znać dokładnie kim on był. Najpewniejszym źródłem takich informacji są Kalendarzyki Polityczne wydawane co roku w Królestwie Polskim do 1849 roku — każdy urzędnik Królestwa Polskiego powinien być tam wpisany. Duża część z nich jest już dostępna przez Internet Wielkopolskiej Bibliotece cyfrowej. Kalendarzyki Polityczne są również doskonałym źródłem informacji o przenosinach urzędników w ramach wykonywanych obowiązków. Dzięki nim na przykład wiem, że jeden z synów Stanisława Polkowskiego zamieszkał ostatecznie w Mławie.

Okładka Nowego Kalendarzyka Politycznego na rok 1820
Nowy Kalendarzyk Polityczny na rok 1820

Kalendarzyki Polityczne na lata 1819-1830,1834-1836
Kalendarzyki Polityczne na lata 1834,1836-1844, 1846-1849
Kalendarzyk Polityczny na Rok 1845
Od 1836 roku znajdują się indeksy nazwisk zamieszczone na końcu I części, wcześniejsze trzeba mozolnie przeszukiwać. Również od 1836 roku, oprócz funkcji do osób dopisano informację o otrzymanych przez nich odznaczeniach i orderach.

Fragment Kalendarzyka politycznego na rok 1843
Fragment Kalendarzyka politycznego na rok 1843

Wyczytałem więc, że w latach 1819-1823 Stanisław Polkowski był Adiunktem u Komisarza oddelegowanego do Obwodu Łomżyńskiego w Łomży Antoniego Bellefroida. W 1824 Komisarzem zostaje Jerzy Wysiekierski, a Stanisław pozostaje jego adiunktem. W rok później Stanisław jest już Komisarzem oddelegowanym do Obwodu Sejneńskiego, którym jest do 1842 roku. W 1828 roku przy nazwisku Stanisława Polkowskiego pojawiła się informacja o posiadaniu przez niego Krzyża Wojennego Polskiego złotego (czyli Virtuti Militari). Wydaje mi się, że we wcześniejszych wydaniach Kalendarzyka Politycznego nie zamieszczano informacji o posiadanych odznaczeniach – jedynie zamieszczano listę odznaczonych Orderem Orła Białego i Św. Stanisława.
W 1837 roku pojawia się informacja, że Stanisław Polkowski dodatkowo został odznaczony Orderem Św. Stanisława klasy 4, a 1840 klasy 3. Następnie w 1843 roku przy nazwisku widnieje informacja o odznaczeniu Orderem Św. Anny klasy 3.
Informację o tych odznaczeniach znalazłem również w gazetach: Tygodnik Petersburski rok 1834 nr 41 1/13 czerwca pisze „Rozkazem carskim z 15 kwietnia 1834 roku został odznaczony orderem Św. Stanisława 4 klasy”. Oraz Kurier Warszawski 28 kwietnia rok 1842 zamieszcza informację: W 1842 roku N. Pan, w skutkiem przedstawienia JO. Xięcia Namiestnika Król:, Najmiłościwiej udzielić raczył Ordery. Otrzymali: … Św. Anny … klasy 3ej … Komisarz Ob.: Sejnień: Polkowski.
Od Kalendarzyka Politycznego na rok 1843 jest Stanisław Polkowski jest tytułowany Naczelnikiem Powiatu Sejneńskiego. Ostatni wpis o nim znajduje się w wydaniu z 1847 roku.

Roczniki Urzędowe

Od 1850 roku wydawnictwo zmieniło nazwę na Rocznik Urzędowy Obejmujący Spis Naczelnych Władz Cesarstwa oraz Wszystkich Władz i Urzędników Królestwa Polskiego. W bibliotekach cyfrowych są dostępne lata 1850,1854, 1856,1858, 1859.

Więcej o odznaczeniu Order Św. Stanisława można przeczytać w książce pod tym samym tytułem autorstwa Zbigniewa Dunin-Wilczyńskiego

Opublikowany przez Maciej A. Markowski

Maciej Adam Markowski - z wykształcenia doktor nauk technicznych, przez większość swojej pracy zawodowej zarządzał marketingiem w korporacjach, a z zamiłowania historyk rodziny. Członek Polskiego Towarzystwa Genealogicznego i członek zarządu Warszawskiego Towarzystwa Genealogicznego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Informacje o nowościach na blogu

Aby otrzymywać informację o nowych wpisach proszę podać adres poczty i nacisnąć "Zapisz mnie"

Będę wysyłał informacje wyłącznie w związku z tekstami umieszczonymi na stronie i produktami genealogicznymi np: książkami, ofertami muzeów, archiwów, imprez itp. W każdej chwili można wycofać udzieloną zgodę.

Kliknięcie przycisku "Zapisz mnie" oznacza akceptację

Polityki prywatności

Holler Box