Świąteczne pierniki, rodzina Wittchen – uzupełnienia

W jednym z artykułów z których korzystałem przy opisywaniu warszawskich pierników znajdowała się informacja o przepisach zamieszczonych w piśmie „Tygodnik Mód”. Teraz chciałem odnaleźć ten przepis, aby przygotować świąteczne pierniki według receptury przodków. Niestety, poszukiwania przepisu Wittchenów się nie powiodły, ale znalazłem kilka nowych informacji (sprawdzony przepis na dojrzewający piernik staropolski na blogu Genealogiczna kuchnia). Co gorsze, gmatwają one jeszcze bardziej historię Wittchenów.

Świąteczne pierniki, rodzina Wittchen - wyroby z wosku
Świece z naturalnego wosku – Miodowa manufaktura

Gwoli przypomnienia: warszawskie pierniki produkowane przez Wittchenów w olbrzymiej części składały się z miodu. Produktem ubocznym ich pracy był wosk, z którego wyrabiano wysokiej jakości świece.

Pochwała pierników Wittchena

W 1874 roku Wittchen reklamuje się następującym wierszem Świąteczne pierniki, rodzina Wittchen - świeca
Historyczna sława
Nie dla wszystkich grodów łaskawa
Toruń zaś wobec narodów
Z dwóch różnych słynie powodów
I kiedy Nieboznawcy świat stawia pomniki
WITTCHEN nawzajem u nas przez swoje pierniki
Składa hołd Toruniowi, głosi jego sławę
I sam stał się już głośnym na Kraj i Warszawę.

Znacznie wcześniej, bo w roku 1833 ukazał się „artykuł nadany”, będący kontynuacją pochwał z listu do redakcji, o którym pisałem we wcześniejszym artykule o Wittchenach:
Powodowany podaniem do Kurjera Warszawskiego Nr 341 przez Obywatelkę obwodu Stanisławowskiego tyczącem się Fabryki Pierników P. Daniela Wittchen na Podwalu Nr 524 będącej; poszedłem niebawem i zakupiłem niektóre drobnostki dziecinne, jako i lampkę, oszczędno gospodarskie, a przejrzawszy wszystkie szczegóły wyrobów Piernikarskich i Woskowych, nadto wypróbowawszy lampkę wyżej wymienioną, oświadczam publicznie, iż urozmaicenia, smak pierników, dobór towaru i gust, równie jak otwartość i przyjemność skrzętnych obojga Gospodarstwa, wszystko to niemałą PP. Wittchen czyni zaletę. J. M….. Obywatel obwodu Warszawskiego.

Cały czas nie jestem przekonany czy to takie szczere wynurzenia klientów, czy też po prostu reklama (a może jestem zbyt podejrzliwy patrząc przez to co się dziś dzieje na mediach społecznościowych?)

Sprawy własnościowe Wittchenów

Byłem zaskoczony ogłoszeniem z grudnia 1865 roku, w którym Jan Wittchen informuje o sprzedaży swojej fabryki pierników i świec woskowych mieszczącej się na ulicy Nowy Świat 1316 Janowi Stanisławskiemu. To że chodzi o tą rodzinę Wittchenów, można się upewnić czytając informację 1871 roku o zgonie jego żony, Karoliny Wittchen z Braunów, właścicielki nieruchomości Nowy Świat 1316 (numer policyjny 72). Tam też miał swój sklep jeden z synów Hilary, który zajmował się sprzedażą materiałów.

Sprzedaż fabryki jest o tyle dziwna, że wtedy nie tylko zawód przechodził z ojca na syna, ale także jego warsztat czy fabryka. A tu, mimo, że syn Hilary był piernikarzem, nic takiego nie nastąpiło. Może było to spowodowane przedwczesną śmiercią starszego syna, Jana Adolfa (zmarł w 1861 roku), a w którym ojciec ulokował więcej nadziei? A może zakład Hilarego już dobrze funkcjonował i dwa nie były rodzinie potrzebne?

Kolejną przesłanką, która może wskazywać na pewne niesnaski w rodzinie, jest informacja o żądaniu sprzedaniu na jawnej licytacji ruchomości pozostałych po Karolinie Witchen wysuniętym przez opiekunów jej wnuków – nieletnich Rodzeństwa Wende.

Świąteczne pierniki, rodzina Wittchen - wosk i miody
Zdjęcia ilustrujące artykuł pochodzą z Miodowej Manufaktury – oprócz oczywistych związków piernikarzy z pszczelarzami, uważni czytelnicy bloga mogą wytropić nasze genealogiczne związki. Świąteczne pierniki nie są przez nich wyrabiane, ale woskowe ozdoby i świece są wielce udane

Stare przepisy na Świąteczne pierniki

Przepisy na pierniki z Kalendarzyka Damskiego na rok 1855

Pierniki

Funt cukru, 6 jaj całych utrzyć razem z cukrem, potem funt mąki, w połowie mieszania dać łut gwoździków, łut cynamonu, z całej cytryny skórkę, nie bardzo drobno tłuc korzenie, robić pierniki i kłaść na blachę woskiem wysmarowaną i po chlebie do pieca włożyć.

Pierniki Toruńskie

Dwie kwarty mąki żytniej, 2 kwarty miodu wysmażonego, skórek pomarańczowych, angielskiego korzenia, imbiru, pieprzu, anyżu, dla smaku, pomieszać to wszystko dobrze, niech postoi, mąki potem wsypać, wlać wódki tęgiej kieliszek wyrobiwszy ciasto robić pierniki.

Ale chyba lepiej zrobić według wypróbowanego przepisu wspomnianego na początku.

Published by Maciej A. Markowski

Maciej Adam Markowski - z wykształcenia doktor nauk technicznych, przez większość swojej pracy zawodowej zarządzał marketingiem w korporacjach, a z zamiłowania historyk rodziny. Członek Polskiego Towarzystwa Genealogicznego i członek zarządu Warszawskiego Towarzystwa Genealogicznego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *