Parę dni temu znajomy genealog przytoczył u siebie na facebooku spis właścicieli ziemskich z 1861 – około 4 tysięcy członków Towarzystwa Rolniczego w Królestwie Polskim znajdujący się w Roczniku Gospodarstwa Krajowego (od strony 367). Spis wzbudził on moje żywe zainteresowanie, gdyż oprócz mojego przodka znajdują się tam również niemal wszyscy świadkowie i chrzestni występujący w aktach dotyczących rodziny. Dodatkowo, sprowokował mnie do bliższego zapoznania się z okresem poprzedzającym powstanie styczniowe.

Powstanie Styczniowe Stanisław Kieniewicz

Ze szkoły pamiętałem, że powstanie styczniowe wybuchło ponieważ jakiś tam Wielopolski zarządził pobór do wojska i różni konspiratorzy obawiając się, że trafią do wojska wywołali kompletnie nieprzygotowane powstanie. Aby się douczyć, sięgnąłem po książki – ponieważ za najważniejszą pozycję uznaje się Powstanie Styczniowe, której autorem jest Stefan Kieniewicz od niej zacząłem. I się nie zawiodłem – cegła ta (niemal 800 stron) jest wciągającą lekturą, zawiera bardzo dużo danych tłumaczących tło wybuchu powstania, odnośniki do źródeł – jest po prostu profesjonalna.
Powstania styczniowego nie da się poprawnie zrozumieć bez poznania krótkiego, ale bardzo ważnego okresu od 1855 roku. W tym roku Rosja przestała być hegemonem i policjantem Europy. Niemal zupełnie pomijana w naszej historiografii, wojna krymska pokazała, że milionową armię Rosji da się zatrzymać, gdy pozostałe mocarstwa Europejskie połączą siły. Szok jaki wywołało w Rosji przegranie tej wojny umożliwił w Polsce odzyskanie niemal wszystkich wolności jakimi się cieszono przed powstaniem listopadowym. Powracali zesłańcy i uchodźcy, odzyskiwano swobody obywatelskie, zaczęła rozwijać się gospodarka i zaczęła przyrastać liczba ludności.
W książce przytoczono wielką liczbę danych i zestawień dotyczących obszaru Królestwa w tym okresie. Jedną z informacji jest, że w połowie XIX wieku ludność Królestwa Polskiego około 5 milionów w tym około 5 tysięcy właścicieli ziemskich. Jak wspomniałem na wstępie. spis właścicieli ziemskich z 1861 zawiera około 4 tysięcy osób. Czyżby niemal wszyscy właściciele ziemscy byli członkami Towarzystwa Rolniczego w Królestwie Polskim?

Spis właścicieli ziemskich z 1861

Lista członków czynnych Towarzystwa Rolniczego w Królestwie Polskim jest podzielona na powiaty i okręgi. Co ważne, zawiera również informację o miejscu zamieszkania właściciela.
Czy rzeczywiście wszyscy członkowie byli właścicielami ziemskimi? Chyba nie.
Wśród członków Towarzystwa Rolniczego w Królestwie Polskim jest mój Pradziad Bolesław Polkowski, który dzierżawił folwark Burluny. Podobnie Jan Zaruski, który był asesorem Sądu Kryminalnego w Guberni Lubelskiej i starszym nauczycielem prawa w Gimnazjum Gubernialnym w Lublinie. Pewnie na wśród członków takich nie właścicieli było znacznie więcej.
Natomiast ze zdziwieniem znalazłem również księdza Ignacego Sćięgosza, który okazał się właścicielem swojej wsi Bałki w okręgu Węgrowskim – matka sławetnego Józefa Ołtuska, który nagle stał się szlachetnym Ołtuszewskim z domu była Scięgoszówna. Może cały awans Ołtusków był związany z księdzem Ignacym Scięgoszem?
Lista członków Towarzystwa rosła w ciągu kilku lat istnienia – w 1858 roku było ich zaledwie 1476. Część z pierwszych członków się wykruszyła, więc warto też zajrzeć do pozycji Obraz czynności pierwszego ogólnego zebrania Towarzystwa Rolniczego w Królestwie Polskim odbytego w Sali Popisowej Okręgu Naukowego Warszawskiego w dniach między 20 a 26 lutego 1858 r.

Spis właścicieli ziemskich 1861 - Powstanie Styczniowe Stefan Kieniewicz

Published by Maciej A. Markowski

Maciej Adam Markowski - z wykształcenia doktor nauk technicznych, przez większość swojej pracy zawodowej zarządzał marketingiem w korporacjach, a z zamiłowania historyk rodziny. Członek Polskiego Towarzystwa Genealogicznego i członek zarządu Warszawskiego Towarzystwa Genealogicznego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *