Rodzina Schwotzer ze wsi Grochów

Na rodzinę Szwotzer natknąłem się, poszukując Reslerów. Wzbudzi moje zainteresowanie, ponieważ byli właścicielami osady fabrycznej w Grochowie II, czyli sąsiadami moich przodków Geberów. Niestety, poszukiwania osób o nazwisku Szwotzer zakończyły się fiaskiem. Jednak chwilę później przeglądając dokument z przygotowań do sprzedaży dóbr Fryderyka Osterloffa, znalazłem oryginalną pisownię tego nazwiska, brzmi ona: Schwotzer. Okazało się, że mieszkali oni jednak w innej części Grochowa niż moi przodkowie: w Grochowie oznaczanym hipotecznie I (artykuł tłumaczący zamieszanie z nazwami części Grochowa). Udało się odnaleźć trochę informacji o tej rodzinie.

Osadnicy w Grochowie I (hipotecznym)

W Dzienniku Warszawskim z 22 czerwca 1870 roku znajduje się bardzo obszerny opis byłej własności Fryderyka Osterloffa. O Osterloffach i ich związkach z Grochowem napisano już dużo, więc nie ma co się powtarzać. Dla mnie istotny był następujący fragment:

…Nadto 9 osób obcych na gruntach do osady Grochów Pierwszy należących posiadają własne zabudowania i tamże prowadzą różne fabryki opłacając stosownie do aktów urzędowych z posiadanego gruntu czynsze roczne ilość których jak również imiona i nazwiska posiadaczy również w akcie zajęcia są wymienione. Właścicielami tymi oddzielnych zakładów są obecnie: 1. Klejn Jan, 2. Emma Zofia, Witold Edmund, Gustaw Adolf, Anna Zofia, Otylja Paulina po 2 imiona mające rodzeństwo Schwotzer, 3. Ludwika i Wojciech małż. Perl, 4. Hoch Jan, 5. Masson Karol 6. Daniel i Krystyna małż. Fuchs, 7. Dłuker Jakób, 8. Mittag Juljan, 9. Fryderyk i Augusta małż. Gütner.

Postaram się dowiedzieć więcej o nich wszystkich i opisać te rodziny w osobnych artykułach, a tymczasem krótko o niektórych z nich:
3. Ludwika i Wojciech małżonkowie Perl, najprawdopodobniej chodzi o małżonków Alberta Perl (producent mydła i świec) i Ludwiki z Diehl (moja dalsza rodzina)
4. Jan Hoch — znany, wielokrotnie opisywany jeden z największych producentów mydła i świec.
5. Karol Masson — producent mydła i świec, w 1869 roku miał sklep na ulicy Freta 255
6. Daniel Fuchs — czeladnikgarbarski, a następnie szynkarz w Grochowie i Krystyna z domu Vogt wyznania ewangelicko-reformowanego
8. O Julianie Mittagu tak donosił Kurjer Codzienny 10 grudnia 1886 roku:

Zmarły onegdaj w naszem mieście .ś.p. Julian Mittag, był niegdy posiadaczem jednej z najpierwszych u nas fabryk mydła i świec, początkowo w Grochowie prowadzonej, a następnie przy ulicy Leszno.
Niepowodzenia, zniewoliły go udać się na czas pewien do Ameryki, gdzie w Chicago, pracował dalej, następnie powrócił do Warszawy i tu w 77-ym roku życie zakończył. Był to człowiek wielce uzdolniony w swoim fachu.

9. Wymienieni na końcu Fryderyk i Augusta małżonkowie Gütner, to drugi mąż mojej 4x Prababki (pochodzący z Bawarii majster rzeźnicki) oraz moja 4x Prababka Augusta I voto Leubner II voto Güthner z domu Kazmirus.

Mydlarnia – „fabryka” Schwotzerów

Zamieszczony w Dzienniku Warszawskim z 15 kwietnia 1874 roku opis osady fabrycznej pozostałej w spadku po Dawidzie Fryderyku Schwotzerze, daje względne wyobrażenie, jak taka „fabryka” wyglądała.

 

Podpisany Patron przy Trybunale Cywilnym w Warszawie przy ulicy Przejazd pod Nr. 11 zamieszkały jako Obrońca Karoliny-Emilji z Nieglów po Dawidzie-Fryderyku Szwotzer wdowy, działającej w imieniu własnem, oraz jako matka i opiekunka główna zamieszkałych przy niej nieletnich:
l-o Witolda-Edmunda,
2-o Gustawa-Adolfa,
3-o Anny-Zofji,
4-o Otylji Pauliny
po Dawidzie-Fryderyku Szwotzer dzieci, w Warszawie pod Nr. 274 zamieszkałej zawiadamia i ogłasza: iż wyrokiem Trybunału Cywilnego w Warszawie w dniu 10 (22) Stycznia 1874 r. między matką i opiekunką główną wymienionych nieletnich, których opiekunem przydanym jest Karol Roesler obywatel w Warszawie pod Nr. 970 zamieszkały, a Emmą i Karolem małżonkami Rejcheltami zapadłym, postanowioną została sprzedaż w drodze beneficjalnej osady fabrycznej w Grochowie II pod Warszawą. W skutek tego wystawioną zostaje na publiczną licytację: Osada fabryczna wyrobów świec i mydła położona w Grochowie II okręgu Warszawskim składająca się:
1. Z fabryki mydła i świec zbudowanej z drzewa, krytej sztejnpapą z szopy otwartej na drewnianych słupach, pakamera drewnianego, szopy na skład łoju, kloaki, stajni z oborą, chlewów i kurnika.
2. Z gruntu pod zabudowaniami łokci kw. 6723 (ok. 2 000 m²) i gruntu ornego mórg dwie (1 hektar).
Przygotowawcze przysądzenie rzeczonej osady odbędzie się w dniu 29 Kwietnia (11 Maja) 1874 r. o godzinie 10 rano lub za przywołaniem przed W-ym Konstantym Gruszeckim Sędzią Trybunału Cywilnego w Warszawie delegowanym w miejscu zwykłych posiedzeń Trybunału miejscowego w Warszawie pod Nr. 549. Licytacja w terminie ostatecznego przysądzenia rozpocznie się od sumy rs. 1491 kop. 50 jako szacunku przez biegłych wynalezionego. Vadium rs. 450. Warunki sprzedaży przejrzeć można u Pisarka Trybunału lub u podpisanego Obrońcy. Adolf Pepłowski Patron.

Jak widać, w osadzie fabrycznej nie było budynku mieszkalnego. Schwotzerowie mieszkali w Warszawie, między innymi w Rynku Nowego Miasta dom numer hipoteczny 338, następnie na ulicy Freta numer hipoteczny 274. Tam też znajdował się sklep, gdzie oprócz własnych wyrobów oferowano olej rafinowany do lamp czy krochmal.

Genealogia rodziny Schwotzer

Dawid Fryderyk Schwotzer był pierwszym pokoleniem mieszkającym w pobliżu Warszawy. Urodził się w 1807 roku w Bockhan (możliwe, że zniekształcony zapis Budziszyna po niemiecku Bautzen) w Królestwie Saskim. Był ewangelikiem. Pierwszy raz ożenił się z pochodząca z Prus Renatą Emilią Mätze w czerwcu 1846 roku (informacja z Warszawskiej Gazety Policyjnej 17 lipca 1846 roku). Miał z nią dwójkę dzieci: Karola Leona urodzonego 1848 roku i zmarłego w wieku 16 lat w 1865 roku (Kurjer Warszawski 4 stycznia 1865) oraz Emmę Zofię, która wyszła za mąż za Karola Wilhelma Rejchelta kawalera, obywatela, fabrykanta mydła i świec w Kielcach (Kurier Warszawski 18 maja 1869 roku).

Niemal równo rok po pogrzebie zmarłej 23 czerwca 1849 roku pierwszej żonie, 29 czerwca 1850 roku poślubił Karolinę Emilię Niegel. Była ona córkę Karola, fabrykanta sukna, który z żoną przebywał w Cesarstwie, prawdopodobnie w Białymstoku — pierwszym większym mieście mieszczącym się za granicą, gdzie po wprowadzeniu ceł przeniosła się wielka rzesza producentów tkanin.

Dawid Fryderyk Schwotzer z Karoliną Emilią Niegel miał czwórkę dzieci — to te wymienione w wyroku Trybunału Cywilnego. Niestety, o kolejnym pokoleniu niewiele udało sie dowiedzieć. Dodatkowym utrudnieniem stał się kolejny Schwotzer Fryderyk Wilhelm, rzeźnik, który przybył również z Saksonii (przypadek?) i ożenił z Amalią Elżbietą Reinecke w 1875 roku.

Nie udało się ustalić kim była Julja Wilhelmina Schwotzer, żona Adolfa Schweitzera, o której mówi informacja zamieszczona w Obwieszczeniach Publicznych dodateku do Dziennika Urzędowego Ministerstwa Sprawiedliwożci 23 maja 1928

 

XXIV 66. Dom Handlowy Oskar Milkę w Warszawie, Zielna 15. Sprzedaż nasion i żywych kwiatów oraz narzędzi rolniczych i ogrodniczych. Właściciel Adolf Schweitzer z Warszawy. Pomiędzy właścicielem firmy a małżonką jego Julją – Wilhelminą, z domu Schwotzer, nastąpił układ na mocy intercyzy z dnia 24 września 1894 r. ustalający wyłączność majątku i wspólność dorobku.

Kolejnym niepowodzeniem jest brak informacji, za którego ze Schwotzerów wyszła Paulina Niegel, która spoczywa na Powązkach pod nazwiskiem Schwotzer, we wspólnym grobie z Longinem Józefem Kulikowskim (drugim mężem Teodory Bogumiły Niegel). Informacja o jej pogrzebie została zamieszczona w Rzeczpospolitej 21 lipca 1925

Z Nieglów Leonarda Schwotzer, lat 64, zm. 18 b. m. Pogrzeb z domu żałoby przy ul. Pięknej 52, o godz. 11 rano 21 b. m. na Powązki.

Zagadką jest również co najmniej drugi syn Gustawa Adolfa Schwotzera (w nekrologu jest mowa o synach, więc musiało być ich co najmniej dwu)

Rodzina Schwotzer ze wsi Grochów Nekrolog Gustaw Adolf
Nekrolog Gustawa Adolfa Schwotzera Kurier Warszawski 30 maja 1930 roku. Żródło Polona

 

Rodzina Schwotzer ze wsi Grochów drzewo genealogiczne rodziny
Drzewo genealogiczne rodziny Schwotzer (kliknięcie ładuje obraz w większej rozdzielczości)

Jedyna nadzieja w rozbudowie tego artykułu leży w odnalezieniu potomków Dawida Fryderyka Szwotzer.

Published by Maciej A. Markowski

Maciej Adam Markowski - z wykształcenia doktor nauk technicznych, przez większość swojej pracy zawodowej zarządzał marketingiem w korporacjach, a z zamiłowania historyk rodziny. Członek Polskiego Towarzystwa Genealogicznego i członek zarządu Warszawskiego Towarzystwa Genealogicznego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *