Plac Krasińskich z mało znanej strony

Plac Krasińskich znany jest z Pałacu Krasińskich, a z drugiej strony z Sądu Najwyższego. Natomiast dla mojej genealogii ważne są budynki, których na nim już nie ma: kamienica przy ulicy Nowiniarskiej i Pałac Badenich. W pierwszej mieszkali moi 4 x Pradziadkowie Moritz Leubner i Augusta Kazimirus, a w drugim stryj Augusty, Jan Kerntopf czyli brat mojej 5 x Prababki.

24 lipca 1847 roku w jednym z najstarszych kościołów w Warszawie, kościele Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny (obecny adres ul. Przyrynek 2) zjawił się Moritz Leubner, piwowar lat 30 liczący. W obecności Jana Kerntopfa fabrykanta fortepianów lat 34 i Wojciecha Satczyńskiego obywatela lat 27 w Warszawie zamieszkałych okazał dziecię płci żeńskiej urodzone w Warszawie przy ulicy Długiej pod liczbą 548.

Ulica Długa 548 czy Plac Krasińskich

Podanie, że budynek o numerze hipotecznym 548 znajdował się przy ulicy Długiej, w dzisiejszych czasach byłoby uznane za pewne nadużycie. Jak widać na załączonym poniżej planie z Taryfy domów miasta Warszawy i Pragi z planem ogólnym i 128 szczegółowych planików ulic i domów z 1852 roku, budynek nie tylko nie dochodzi do pierzei ulicy Długiej, ale także frontem jest zwrócony w kierunku Placu Krasińskich. Jednak budowle na placu Krasińskich (także sam pałac Krasińskich) według tej taryfy należą do ulicy Długiej. Duży nieregularny kształt zaznaczony numerem 547c, sąsiadujący z 548, naprzeciwko pałacu, to skład Banku Polskiego na wełnę, który wcześniej był Teatrem Wielkim.

Plac Krasińskich Taryfa domów miasta Warszawy i Pragi z planem ogólnym i 128 szczegółowych planików ulic i domów z 1852 roku
Taryfy domów miasta Warszawy i Pragi z planem ogólnym i 128 szczegółowych planików ulic i domów z 1852 roku. Źródło Polona

Ten narożnik placu Krasińskich został uwieczniony na obrazach Marcina Zalewskiego z 1830 jak i Maurycego Scholtza z 1840 (załączony na samym końcu artykułu). Jednak mogą być one za wczesne, gdyż dom widoczny po lewej stronie wydaje się być usytuowany zbyt blisko ulicy Długiej w stosunku do planu z 1852 roku. Pocztówka z 1906 roku też może przedstawiać znacznie później postawiony budynek (biała kamienica wychodząca poza kadr po prawej stronie). Odpowiada on obrysowi budynku z planów Lindleyowskich (1891-1908). Obrysy budynków numer 548 na planie z 1852 roku i Lindleyowskim trochę różnią się między sobą. Może jest to spowodowane niedokładnością wcześniejszych planów, a może to zupełnie inne budynki. Jest więc możliwe, że pomiędzy 1840, a 1906 rokiem stał tam jeszcze inny budynek.

Plac Krasińskich Marcin Zalewski 1830
Dawny kościół popijarski w Warszawie Plac Krasińskich Targ na Placu Krasińskich Kościół Pijarów na ulicy Długiej Zaleski, Marcin (1796-1877), Muzeum Narodowe w Warszawie
Plac Krasińskich z mało znanej strony pętla pocztówka
Pocztówka wydana po 1906 roku, Polona
Plac Krasińskich z mało znanej strony - plan Lindleya
Plac Krasińskich na planach Lindleya  1891-1908 Źródło: Serwis Urzędu Miasta Warszawy

Plac Krasińskich 549 i 549a czyli Pałac Badenich

Nic dziwnego, że Jan Kerntopf był wśród zgłaszających urodzenie, bowiem mieszkał w tym samym domu (a może i mieszkaniu). Wyprowadził się stamtąd między 1867 (ostatnie ogłoszenie ze starym numerem) a rokiem 1869. Po raz pierwszy nowy adres odnalazłem w Przewodniku Warszawskim informacyjno-adressowy na rok 1869 (zezwolenie cenzury z 21 stycznia 1869 roku).

Ogłoszenie Kerntopf Długa 548
Polona Kurjer codzienny 30 maja 1866

Nowy adres to Długa 549a czyli Pałac Badenich, a właściwie jego północna część. Oczywiście Jan Kerntopf nie kupił pałacu, a wynajmował tam pomieszczenia. W Pamiętnikach Paderewskiego zachowały się wspomnienia wielkich sal, w których mieszkali i pracowali.

Pałac Badenich w Warszawie plan Lindleya

Pałac oczywiście był darzony znacznie większym zainteresowaniem niż zwykła kamienica na Placu Krasińskich. Dzięki temu powstało i zachowało się trochę ikonografii jemu poświęconej. Firma Kerntopfów mieściła się tam do 1886 roku (nie sprawdzałem tej daty).

Sobór prawosławny ul Długa
Pocztówka przedstawiająca sobór prawosławny na ulicy Długiej. Po lewej fragment kamienicy 548 po prawej fragment pałacu 549. Źródło: Polona
Plac Krasińskich w Warszawie, Maurycy Scholtz, Widoki Warszawy Pośrodku Pałac Badenich nr hipoteczny 549 i 549a, lata 1840-1841. Źródło: Polona

Do badań wykorzystałem materiały opisane artykule: Jak szukać gdzie mieszkali przodkowie w Warszawie

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *