Tableau 8 klasowe gimnazjum męskie Koła Polskiej Macierzy Szkolnej (obecnie tzw. Małachowianka) rocznik 1921,
Tableau 8 klasowego gimnazjum męskiego Koła Polskiej Macierzy Szkolnej (obecnie to Małachowianka) rocznik 1921,

Dziadek Adam Markowski urodził się w Janowie, która była dużą i bogatą wsią. Była nawet w niej nawet szkółka, do której Dziadek uczęszczał. Jak to się stało, że chłopski syn nie ukończył na niej edukacji, a trafił do elitarnego gimnazjum, które obecnie nosi nieformalną nazwę Małachowianka?

Poczatkowy etap nauki

W niedalekiej Świedziebni (od Janowa 2,5 km) była szkoła początkowa. Zachowało się świadectwo z trzeciej klasy wypisane w języku polskim za rok 1915/16 na którym niestety nie ma informacji z jakiej jest ono szkoły. Najbardziej zastanawiający jest podpis osoby stanowiącą opiekę domową zrobiony wprawną ręką – K. Markowska. Czy jest to podpis matki – Katarzyny Markowskiej – czy była tak dobrze wykształconą osobą? Na to pytanie może dać odpowiedź odnalezienie aktu ślubu rodziców dziadka, aczkolwiek często się zdarzało, że ksiądz z wygodnictwa wpisywał, że osoby stawające do aktu pisać nie umieją, mimo, że posiadają tą umiejętność.
W każdym bądź razie, jeżeli jest to podpis matki, to Dziadek Adam do 3 klasy prawdopodobnie chodził do Świedziebni, bo Rypin znajduje się 18 km od Janowa. Dodatkowo świadczyć może o tym, że wychowawcą klasy był Wojciechowski – a takie nazwisko nie jest wymienione spośród nauczycieli w książce Rypin – dzieje miasta, tom 1 do 1918 wydanej przez Muzeum Ziemi Dobrzyńskiej w Rypinie w 2010 roku, była to szkoła prywatna – Prywatne Udziałowe Progimnazjum Męskie, którego tradycje kontynuuje Zespół Szkół nr 1 im. Czesława Lissowskiego w Rypinie. Natomiast pewne jest, że dziadek w roku szkolnym 1916/17 uczęszczał do 4 klasy właśnie w tym progimnazjum.

Małachowianka

W 1917 roku Dziadek Markowski, na podstawie świadectwa z progimnazjum, został przyjęty do klasy piątej gimnazjum męskiego Koła Polskiej Macierzy Szkolnej w Płocku – najstarszej szkoły w Polsce (obecnie popularna nazwa tej szkoły to Małachowianka). Ze względu na przerwy w nauce(udział w rozbrajaniu Niemców i wojnie polsko-bolszewickiej) gimnazjum ukończył w 1921 roku – na świadectwie dojrzałości oprócz dyrektora Mieczysława Olszowskiego znajdują się nazwiska członków Komisji Egzaminacyjnej – nauczycieli gimnazjum: J. Leśniewski, Robert Gundlach, Jan Pniewski, Henryk Pniewski, Ks. M. Godlewski. Jednego nazwiska nie mogę rozczytać, a żadne podobne nie występuje w spisie nauczycieli – Jest to Władysława Riorezdzińska? Delegatem Ministerstwa WRiOP był W. Jeziorski.

Kolejną zagadką jest to, że na zachowanym tablou ze zdjęciem Dziadka Adama Markowskiego jest podana data 1921-1928. Na tableau znajdują się podpisane zdjęcia następujących uczniów: T. Bober, H. Kolasiński, J. Łukaszewski, Z. Śniegocki, L. Perelmuter, W. Tulman, H. Betcher, S. Szylit, S. Gołębiowski, J. Dobraczewski, Z. Krawczyński, A. Flaks, M. Rozental, B. Frankensztejn, W. Zmysłowski, A. Paciorkiewicz, L. Pokrzywa, K. Dąbrowski, A. Lebendiger, J. Łukasiak, B. Królikowski, E. Popławski. Zdjęcia nauczycieli nie są podpisane. Udział uczniów w obronie przed najazdem bolszewickim 1920 roku jest zaznaczony w samym środku obrazu. Mimo, że nigdzie nie ma napisu potwierdzającego, że to Małachowianka, to w dolnym rogu tableau można rozpoznać zamieszczone zdjęcie widoku od strony ul. Małachowskiego.
Wspomniana wyżej przerwa podczas nauki wynikała z tego, że „w 1920 podczas najazdu nieprzyjaciół stanął do obrony Ojczyzny w szeregach armii ochotniczej”. Za udział w pracy niepodległościowej został mu nadany Medal Niepodległości. Akta uzasadnień tych medali znajdują się w Centralnym Muzeum Wojskowym, ale zbiory nie są udostępniane ze względu na trwający tam remont, który nie skończy się przed końcem 2014 roku.

Wcześniejszy wpis o Adamie Markowskim Moi najstarsi przodkowie po mieczu
Następne wpisy o Adamie Markowskim
Materiały z archiwum Uniwersytety Warszawskiego
Nauczyciel w gimnazjum Staszica
Działalność niepodległościowa Dziadka Markowskiego

Published by Maciej A. Markowski

Maciej Adam Markowski - z wykształcenia doktor nauk technicznych, przez większość swojej pracy zawodowej zarządzał marketingiem w korporacjach, a z zamiłowania historyk rodziny. Członek Polskiego Towarzystwa Genealogicznego i członek zarządu Warszawskiego Towarzystwa Genealogicznego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *