Liedtke – niezauważana rodzina warszawskich fabrykantów

Dziś już mało kto pamięta o rozległej i bardzo szeroko skoligaconej rodzinie Liedtke wyznania ewangelicko-augsburskiego. Nie udało mi się co prawda w 100% potwierdzić, że to była jedna, a nie dwie rodziny, ale nawet jak na dwie rodziny było wystarczająco dużo ciekawych osób. Wbrew pozorom, mimo zindeksowania aktów z początkowego okresu zrobienie drzew genealogicznych nie było bardzo proste. Nie dość, że używano wielu różnych pisowni nazwiska (Liedtke, Liedtkie, Ledke, Letke, a także Ludtke i Liedcke), to nazwiska żon zapisywano bardzo dowolnie. Przedstawiciele rodziny Liedtke też nie angażowali się w życie zboru, a wyznanie traktowali dość swobodnie (przechodzenie do kościoła katolickiego czy ewangelickiego reformowanego nie było dla nich niczym niezwykłym). W prasie przełomu XVIII i XIX wieku też dużo na ich temat znaleźć nie można. Nawet w pracy Eugeniusza Szulca wymienione są jedynie dwie osoby, momo, że wielu przedstawicieli rodziny Liedtke spoczywa w grobach znajdujących się przy kluczowych miejscach Cmentarza.

Rodziną Liedtke zainteresowałem się podczas opisywania warszawskich fabrykantów mydła i świec. Jeden z pierwszych mydlarzy określany nie rzemieślnikiem, a fabrykantem to Wilhelm Liedtke (wspomniany już w artykule o szmelcarni łoju we wsi Pólkowie). Jedni z największych fabrykantów tych produktów, czyli: Scholtze, Hoch ożenili się z pannami o nazwisku Liedtke. Musiałem sprawdzić, czy to jedna rodzina. Nadzieja była słaba, bo to popularne nazwisko, ale ciekawość zwyciężyła.

Wilhelm Liedke i jego przodkowie

Wilhelm Liedke (a właściwie Frydrych Wilhelm) ożenił sie Wilhelminą Olarius w 1814 roku. Na szczęście akt ten się zachował, ale nie jest on wzorem marzeń genealoga. W akcie najpierw zapisano nazwisko jako Lüdke, nazwisko ojca (Jana rymarza zmarłego 10 lat wcześniej) Ludke, a w indeksie znajduje się jako Liёdthe. Na szczęście sam zainteresowany podpisuje się czytelnie Liedke, podobnie jaki i jego brat Jan. Wilhelm miał się urodzić w 1788 roku, a Jan 1784 roku.

Z dokumentu wynika także (jeżeli dobrze rozczytuję te bazgroły), że jest synem żyjącej Anny z Kunów. Dokument podpisała Anna Zofia Otto, więc przy dobrej woli można się domyślić, że matka wyszła drugi raz za mąż za pana o nazwisku Otto. Ciekawym świadkiem na ślubie jest zegarmistrz Antoni Gugenmus — syn nadwornego zegarmistrza króla Stanisława Augusta Franciszka.

Wilhelm był najmłodszy z rodzeństwa i miał jeszcze dwu braci i siostrę. Akty ślubu rodzeństwa rzucają nowe światło na ich przodków.

Ogłoszenie fabryka Wilhelma Liedtke

Anna Henrietta Liedke

Najbardziej liczyłem na akt ślubu najstarszej z rodzeństwa Anny Henrietty, która wyszła za mąż za Gotliba Teophila Möhringa w 1809 roku. Rzeczywiście, nie dość, że więcej w nim informacji, to jeszcze znacznie bardziej czytelny (90% ideału). Ponadto nazwisko w akcie zapisane w formie Liedke. Dodatkowymi informacjami było, drugie imię ojca: Siegismund (Zygmunt), że pochodził z miasta Pilau (Piława) i zmarł 26 kwietnia 1804 roku w Warszawie oraz że matką była Zofia Dorota z … ja to odczytuję coś na kształt Lejchlun, zmarła 3 października 1779 roku w Warszawie w wieku 26 lat. Czyli Jan Zygmunt był dwa razy żonaty, a Anna Henrietta była siostrą przyrodnią Wilhelma. Świadkami byli Jan Liedtke (brat rodzony, majster rymarski), August Eckelt (majster siodlarski), Heinrich Filip (majster garbarski), Fryderyk Faist (majster pasamonik – wyrabiał pasy) oraz Krystian Hoffman (majster siodlarski).

Małżeństwo Anny nie trwało długo — mąż zmarł już 12 stycznia 1813 roku. Pięć lat później Anna wyszła za mąż za nie byle kogo, bo za byłego Podprefekta Powiatu Ostrołęckiego, Wielmożnego Kazimierza Łagiewnickiego, syna Wielmożnego Michała Łagiewnickiego, dziedzica Dóbr Wydział, Sędziego Sądów Granicznych Normalnych z Powiatu Słonimskiego. Ich syn Juliusz Michał Aleksander Ksawery urodzony 3 lipca 1819 roku został ochrzczony dopiero 3 marca 1829 roku w Kościele św. Andrzeja, a rodzicami chrzestnymi byli Xawery Xsiąże Drucko Lubecki i Teresa z Xsiążąt Drucko Lubeckich Hrabina Campo di Scipion.

Akt drugiego ślubu jest napisany bardzo czytelnym pismem. Zapisano w nim nazwisko matki Anny: Leuchkin, ale jest ono wzięte z poprzedniego aktu ślubu — więc nie ze źródła, tylko interpretacja zapisu wcześniejszego.

Jakub Ernest Liedke

W następnym roku, czyli w 1810 roku ślub brał średni brat, kupiec z zawodu, urodzony około 1786 roku. Syn Jana Zygmunta (rymarza zmarłego 26 kwietnia 1804 roku w Warszawie) i Anny Krystyny z Kunów. O dziwo wszystko się zgadza oprócz pojawienia się drugiego imienia matki. Dodatkowo podano, że Anna Krystyna wyszła za mąż drugi raz za Gotthulfa Dawida Otto, czyli już domyślać tego się nie trzeba. Żona Jakuba, Anna Teresa Schulttzówna była córką zegarmistrza Jana i Anny z Brandlów. Dzięki temu też wiadomo skąd znajomość Wilhelma z Antonim Gugenmusem.

Jan Samuel Liedke

Najstarszy syn (rymarz, urodzony w 1783 roku) najdłużej zwlekał z małżeństwem (do roku 1817), ale nagrodą była wybranka pochodząca z ciekawej rodziny. Panna Urszula Marianna Naska była córką zmarłego już kapitana artylerii Jana Naskiego. W akcie Jan Samuel jest tytułowany JPanem, a jego bracia Urodzonymi.

Matka panny młodej przebywała u rodziny w Grajewie. Zaznaczam to, ponieważ najstarsza córka Jana i Urszuli, Matylda wyszła za mąż za Jana Klemensa Pniewskiego urodzonego w Kurejwie (wsi tuż pod Grajewem), czyli te kontakty rodzinne przetrwały całe pokolenie. Co więcej, zamiłowanie do munduru obudziło się we wnuczce Jana Naskiego, bo jej mąż, Jan Pniewski był podporucznikiem Wojsk Cesarsko Rosyjskich.

Wśród świadków warto wymienić Józefa Kalasantego Dąbrowskiego — Marszałka przy Dworze Książąt Radziwiłów.

W akcie podano nazwisko panieńskie matki jako Kuhn, co jest bardziej prawdopodobne niż Kuna w poprzednich.

Joanna Małgorzata Zofia Krystyna I-voto Liedke, II-voto Otto z domu Kuhn

Najstarszym aktem, który udało się odszukać, jest akt drugiego ślubu matki Wilhelma. Było to w roku 1809. Z aktu wiadomo, że matka miała aż 4 imiona, urodziła się w Warszawie w 1766 roku, a jej rodzicami byli Krystian Konrad i Krystyna Winkler małżonkowie Kuhn.

Tak więc po matce Wilhelm był co już najmniej w drugim pokoleniu warszawiakiem.

Koligacje rodzinne

Wnuczka Wilhelma Liedke, Zofia Roesler wyszła za mąż za Augusta Hoch. W ten sposób połączyły się dwie znaczące fabryki mydła i świec. Większa z nich Jana Hoch (ojca Augusta) i Karola Roeslera (ale Zofia chyba nie wniosła fabryki w posagu).

Natomiast pokolenie wcześniej, z Jan Henryk Liedke (fabrykant skór) ożenił się z siostrą Jana Hoch, Emilią Matyldą. Z kolei jego przyrodnia siostra Fryderyka Marianna wyszła za mąż za Franciszka Bogumiła Scholtze — fabrykanta mydła i świec z Radomia, syna fabrykanta mydła i świec z Warszawy (dokładnie to z Szop Niemieckich, czyli dzisiejszego Mokotowa).

Ojciec i dziadek Liedtke

Ojcem Jana Henryka i Emilii Matyldy był Chrystian Beniamin Liedtke. Informacje o nim można znaleźć w akcie ślubu z Karoliną Fischer, który zawarł 16 czerwca 1808. Z dokumentu wynika, że urodził się w Warszawie i w dniu ślubu miał 25 lat (czyli urodził się w 1783 roku), był synem Fryderyka (majstra rymarskiego) i Adelgundy Henryetty z Kaszubów, którzy umarli 13 kwietnia 1793 roku. Wobec braku rodziców, jego opiekunem był Henryk Filip (majster rymarski), który występuje również w akcie ślubu Anny Herietty, córki Jana Zygmunta Liedke.

O dziwo, znacznie bardziej bogaty w informacje jest akt zgonu Benjamina Krystyana z dnia 13 listopada 1853 roku. Według tego aktu był on synem drugim Jana Fryderyka urodzonym w Warszawie. Dzięki dokładnie podanemu wiekowi: 70 lat 7 miesięcy 29 dni, można obliczyć dokładną datę urodzenia: 14 marca 1783 (o ile się nie pomyliłem). W akcie zgonu podano również liczbę dzieci z pierwszego i drugiego małżeństwa.

Kim był pierwszy syn Jana Fryderyka? Tego można się dowiedzieć z aktu zgonu także Jana Fryderyka urodzonego około 1770 roku. Chrystyan zgłasza zgon brata. Przy okazji wymieniona jest cała rodzina Jana Fryderyka: żona i dzieci. Bez tego aktu trudno byłoby trafić na nich.

Czy to była jedna rodzina Liedtke?

Mamy więc 2 majstrów rymarskich o nazwisku Liedke: Jana Zygmunta 26 kwietnia 1804 roku i Jan Fryderyka majstra rymarskiego zmarłego 1793. Czy byli braćmi? Za przemawia nazwisko, zawód, wyznanie, czy występowanie w obu rodzinach jako ważnej osoby Henryka Filip. Jednak dla mnie to za mało, by jednoznacznego dowieść, że byli braćmi.

Jest jeszcze jeden powód napisania tego artykułu. Jest to dobry przykład do pokazywania, że warto sprawdzić nie tylko akty dotyczące danej osoby, ale także wiele innych, aby zdobyć o niej różne informacje.

Drzewo genealogiczne Jan Zygmunt Liedtke
Drzewo genealogiczne Jana Zygmunta Liedtke
Drzewo genealogiczne Jan Fryderyk Liedtke
Drzewo genealogiczne Jana Fryderyka Liedtke

Wstępnie opracowałem 3 pokolenie rodziny Liedtke. Kusi mnie, aby to dalej pociągnąć, bo jeszcze ciekawsze koligacje się pojawiają. Niektóre z nich są do wypatrzenia na drzewach genealogicznych Jana Zygmunta i Jana Fryderyka. Wystarczy kliknąć na nie.

Opublikowany przez Maciej A. Markowski

Maciej Adam Markowski - z wykształcenia doktor nauk technicznych, przez większość swojej pracy zawodowej zarządzał marketingiem w korporacjach, a z zamiłowania historyk rodziny. Członek Polskiego Towarzystwa Genealogicznego i członek zarządu Warszawskiego Towarzystwa Genealogicznego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Informacje o nowościach na blogu

Aby otrzymywać informację o nowych wpisach proszę podać adres poczty i nacisnąć "Zapisz mnie"

Będę wysyłał informacje wyłącznie w związku z tekstami umieszczonymi na stronie i produktami genealogicznymi np: książkami, ofertami muzeów, archiwów, imprez itp. W każdej chwili można wycofać udzieloną zgodę.

Kliknięcie przycisku "Zapisz mnie" oznacza akceptację

Polityki prywatności

Holler Box