Jak narysować drzewo genealogiczne rodziny

W artykule przedstawiono różne sposoby rysowania drzewa genealogicznego rodziny: od najprostszych schematów w Excelu, poprzez szablony do wypełnienia dla dzieci, wzory starych sztychów po różne niestandardowe formy. Kiedyś nie zastanawiano się jak narysować drzewo genealogiczne, aby przypominało drzewo – roślinę. Najważniejsze było oddanie relacji rodzinnych na przestrzeni wielu pokoleń. Ozdobniki w formie listków, pni i gałęzi były podporządkowane treści jaką chciano przekazać. Obserwując obecne przedstawienia zależności rodzinnych widać, że autorzy uważają za najważniejszą rzecz zrobienie rysunku drzewa jako rośliny. Dopiero potem myślą jak nagiąć schemat drzewa genealogicznego do rysunku. Zdarza się nawet, że chcąc zrobić ładny rysunek, autor niewłaściwe odwzorowuje relacje rodzinne. Chyba jednak nie o to chodzi, szczególnie w zdaniu dla ucznia szkoły podstawowej.
W innych moich artykułach można przeczytać jak wydrukować drzewo genealogiczne z różnych programów czy w Intenecie.

herby.pracownia.com

Ze względu na powszechne (także w podręcznikach szkolnych) nazywanie (błędnie!) schematu każdej relacji rodzinnej drzewem genealogicznym, poddaję się tej modzie. Aczkolwiek czasami jednak używam nazw poprawnych.
Uzasadnienie w wielkim skrócie: drzewo genealogiczne to tak naprawdę jest zestawienie potomków wybranej osoby (
Wikipedia). Zapis relacji pomiędzy wszystkim członkami bliższej i dalszej rodziny nazwałem sobie, tłumacząc angielski termin family tree, drzewem genealogicznym rodziny (co w skrócie zapisuję jako drzewo genealogiczne).

Jak narysować drzewo genealogiczne

Wiedząc jak wygląda tradycyjne drzewo genealogiczne i mając już zgromadzone wszystkie potrzebne dane i przemyślane co pokazać, warto na brudno narysować drzewo genealogiczne na kartce papieru A4, trzymając się generalnej zasady rysowania ojców po lewej stronie, a matek po prawej. Do planowania rysunku można również wykorzystać karteczki oznaczające osoby i coś do oznaczania połączeń (np. zapałki, wykałaczki, patyczki czy druciki).

Jeżeli chce się narysować to, co w podręczniku nazwano drzewem genealogicznym można skorzystać z załączonych schematów wywodu przodków przygotowanych przeze mnie w Excelu: najprostszy wzór drzewa genealogicznego rodziny (wywodu przodków), wzór drzewa genealogicznego „stojącego na głowie” oraz wzoru drzewa genealogicznego do badań. Jak widać, w tych schematach trudno doszukać się rysunku drzewa.

Szablony drzewa genealogicznego dla dzieci znajdują się na duńskim blogu. Nie każdy znajdujący się tam wzór drzewa genealogicznego można wypełnić na komputerze (a dodatkowo trzeba mieć odpowiednią wersję Adobe Readera). Natomiast wszystkie nadają się do wydrukowania na stronie formatu A4 czy nawet A3. Taki wydruk można następnie dać dziecku do wpisania imion i nazwisk. Profesjonalne szablony drzew genealogicznych (część z nich jest darmowa) są dostępne na misbach oraz całkowicie darmowym obituarieshelp. Inną propozycją jest wycinanka zawierająca rysunek pnia oraz oddzielnie listki, niestety opisana w języku angielskim.

Gdy rodzice mają rodzeństwo

jak narysować drzewo genealogiczne rodzinyMając siostry i braci jesteśmy w lepszej sytuacji, jak widać na obrazku, schemat (do ściągnięcia) już bardziej przypomina drzewo i łatwiej będzie nałożyć na to rysunek rośliny. Dla niektórych, schemat ten może być również ciekawy, aby przypomnieć sobie właściwe nazwy relacji w rodzinie. We współczesnym języku polskim przetrwały jedynie określenia: wuj i ciotka. Niektórzy jeszcze pamiętają kto to jest stryj (brat ojca), ale naciot już wyszedł zupełnie z użycia. Nazwy pozostałych określeń można poznać w Encyklopedii Staropolskiej Zygmunta Glogera. Czasami warto wykorzystać te określenia, aby zaskoczyć oglądających rysunek.

Jak duży powinien być rysunek

Narysować drzewo genealogiczne rodziny zawierające 4 – 5 pokoleń można już na kartce papieru A4, ale jeśli chcemy dodać zdjęcia osób (czy nawet herby), wrysować schemat połączeń w rysunek drzewa to warto już użyć karton w formacie B2 a nawet B1. Niestety, drukarki dla tych rozmiarów papieru znajdują się zwykle w specjalistycznych zakładach, więc w takim przypadku musimy liczyć na zdolności plastyczne swoje lub dziecka.

jak narysować drzewo genealogiczne rodziny
Akwarela wywodu przodków rodzeństwa Geber autorstwa Aleksandry Ogórkiewicz

Drzewo genealogiczne rodziny można narysować odręcznie patrząc na stare wzory lub po prostu dorysować wzory roślinne na przedstawionych tutaj schematach, zastępując kreski konarami. Najważniejsze jest, aby „konary” i „korzenie” drzew odpowiadały połączeniom rodzinnym, a nie były tylko biegnącym w różnych kierunkach wzorkiem. I wcale nie jest konieczne rysowanie czegoś co przypomina rzeczywistą roślinę, nawet nie są potrzebne liście.

Co zamieścić w drzewie genealogicznym rodziny?

W najbardziej okrojonej wersji powinny być przynajmniej imiona. Dalej idąc, można dodać nazwiska (w przypadku mężatek zwykle podaje się nazwisko panieńskie lub ostatnie używane). Często nazwiska zapisuje się dużymi literami. Jeżeli nie znamy imienia lub nazwiska wstawiamy literkę N. Kolejnym elementem to lata urodzeń i ewentualnych zgonów. W przypadku osób żyjących podaje się datę urodzin i nie wypełnia się pola z datą zgonu. Gdy data jest nieznana należy wstawić znak zapytania (np. 1787-?).

Inną notacją jest zapisanie w drzewie genealogicznym daty urodzenia z poprzedzającą ją gwiazdką (*), a daty zgonu krzyżykiem (†). Datę małżeństwa możemy zapisać na linii łączącej małżonków poprzedzając datę literą x lub znakiem nieskończoności (∞).

Jak narysować drzewo genealogiczne rodziny herb
Dla niektórych ciekawym dodatkiem może być herb, który można umieścić na ścianie nawet na zewnątrz budynku

Rysunek drzewa genealogicznego bardzo zyskuje, gdy je uzupełnimy go o elementy graficzne. Kiedyś królowały herby, a w nowoczesnej formie często umieszcza się zdjęcia. Mogą to być zarówno same zdjęcia typu dowodowego czy mniej formalne zdjęcia pojedynczych osób lub zdjęcia ślubne czy wręcz grupowe. Gdy brakuje zdjęć niektórych osób, warto uzupełnić rysunek drzewa genealogicznego zdjęciem lub grafiką związaną z rodziną: charakterystyczne miejsca z okolicy w której mieszkali, budynki lub przedmioty z nimi związanego. Przykładowo kościół z parafii w której mieszkali, a gdy byli młynarzami, wiatrak. Niektórym mogą się spodobać przygotowane przeze mnie do celów dydaktycznych portrety „przodków”.

Inne formy drzew genealogicznych rodziny

drzewo genealogiczne ze zdjęciami przygotowane prze Panią Ewę Otceten
drzewo genealogiczne ze zdjęciami przygotowane przez Panią Ewę Otceten

Jeżeli chcemy mieć drzewo genealogiczne rodziny w formie książki, można sięgnąć po albumy genealogiczne czy książki do wypełnienia (świetnie też nadają się na prezent).

Można również umieścić olbrzymi rysunek drzewa genealogicznego w domu wprost na ścianie wyklejając drzewo lub zamawiając namalowanie jego przez grafika. Może też być wycięte ze sklejki czy też składać się z medalionów zawieszonych na różnych przedmiotach przypominających drzewo.

Drzewo genealogiczne zapisuje się również w formie tekstu odpowiednio numerując osoby.
Jeszcze raz zachęcam, aby potraktować tą pracę domową jako przyczynek do spotkania się w szerszym gronie rodzinnym i porozmawiania o losach naszych bliskich.

 

 

 

Artykuły na temat drzewa genealogicznego
Jak zrobić drzewo genealogiczne – poradnik
następny krok: wyszukiwarki genealogiczne
Jak narysować drzewo genealogiczne rodziny
Jak zapisać w książce drzewo genealogiczne
Drzewo genealogiczne rodziny w komputerze
Najlepszy program obsługujący drzewo genealogiczne
Jak wydrukować drzewo genealogiczne

Jeżeli ktoś by chciał zająć się genealogia hobbistyczną na poważnie, warto zainteresować się niedawno wydanymi książkami Małgorzaty Nowaczyk Poszukiwanie przodków oraz Grażyny Rychlik Praktykowanie genealogii.

Różne przykłady jak narysować drzewo genealogiczne – wyniki konkursu genealogicznego dla dzieci „Ja i moja Rodzina” zorganizowanego przez Archiwum Państwowe w Łodzi przy współudziale Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych oraz Towarzystwa Genealogicznego Centralnej Polski.