Hotel Niemiecki w Warszawie, ulica Długa 31

Hotel Niemiecki był jednym z najstarszych hoteli w Warszawie. Pierwszą o nim informację znalazłem w gazecie z 1818, a kamienica na ulicy Długiej w rękach właściciela była już przynajmniej od 1807 lub 1808 roku. Hotel pozostał w rodzinie do około 1870 roku, następnymi właścicielami byli Stanisława i Edmunda Dziechcińskich, a od 1925 roku prowadził go Stanisław Schiele. W 1928 roku budynek przeszedł w ręce państwowe i mieściło się w nim Starostwo Warszawa-Północ. Po wojnie wypalone domy rozebrano, pozostał jedynie północny narożnik domu fasadowego i kawałek oficyny pozbawione jakichkolwiek elementów historycznych. Na pozostałym terenie wybudowano blok mający adres Al. „Solidarności” 64.

Hotel Niemiecki w Warszawie, ulica Długa 31 dzisiaj
Hotel Niemiecki w Warszawie, ulica Długa 31. Google Earth na podkładzie zdjęć z 1945 roku

Pierwsze hotele

Wikipedia podaje, że pierwszy hotel na świecie powstał w Japonii w 705 roku, ale w Europie pojawiły się znacznie później. Według Brytyjczyków pierwszy europejski hotel powstał w Exeter in 1768 roku, ale idea nie chwyciła. Za pierwszy hotel w Londynie uznaje się otwarty w 1812 roku Mivart’s Hotel Został założony w domu szeregowym, a następnie rozrastał się, zajmując kolejne szeregówki. Obecnie funkcjonuje pod nazwą Claridge’s i nazywany jest „przedłużeniem Buckingham Palace”.

W Warszawie pod względem hoteli  nie byliśmy tak opóźnieni, jak z metrem (dla przypomnienia, metro w Londynie wystartowało w 1863 roku). W Taryffie z 1821 roku wymieniono 8 znaczniejszych „domów gościnnych Hotelami zwanymi”:
1. Hotel Wileński, część Tłomackiego obejmujący
2. Hotel Europy przy ulicy Miodowej
3. Hotel Angielski przy ulicy Wierzbowej
4. Hotel Polski, ulica Długa 585
5. Hotel Niemiecki, ulica Długa 584 i 583
6. Hotel Drezdeński, ulica Długa 556
7. Hotel Francuzki, ulica Długa 543
8. Hotel Litewski przy ulicy Nowo-Senatorskiey.

Hotel Angielski funkcjonował przy ul. Wierzbowej 6 od 1792 w dawnym pałacu Stefana Wierzbowskiego, biskupa poznańskiego. Od 1797 był nazywany Hôtel d’Prusse (Hotel Pruski), a dopiero w 1803 zmieniono nazwę na Hotel Angielski (Hôtel d’Angleterre). Hotel Francuski funkcjonował już w 1811 roku. W odróżnieniu od Mivart’s Hotel nie przetrwały do naszych czasów.

Hotel Angielski w Warszawie
Hotel Angielski (Hôtel d’Angleterre)

Chlubne początki Hotelu Niemieckiego

Hotel Niemiecki prawdopodobnie założył Jan Daniel Roesler (Rösler). Występuje on jako właściciel kamienicy Długa numer hipoteczny 584 w Taryffie z 1807/08. We wcześniejszych taryffach jako właściciel tej kamienicy występuje niejaki Forman. Biorąc pod uwagę różne przekłamania w zapisach nazwisk (np. Lan zamiast Lau), można by rozpatrzyć hipotezę, że pierwszym właścicielem działki był ojciec żony Jana Daniela, o noszący nazwisko Fuhrman (Fuchrman).

Hotel Niemiecki w Warszawie, ulica Długa 31 1768 rok
Plan z 1768 roku Na czerwono zaznaczono pusty plac 584, a żółto 583

Nazwę Hotel Niemiecki po raz pierwszy udało się odnaleźć w Gazecie Warszawskiej z 3.10.1818 roku:

W Hotelu Niemieckim dnia 9 Września 1818, zginął Zegarek mały złoty cylinder Repetier, z sprężyną, cyferblat złoty, na nim rznięty Kupido na wozie wieziony lwami, nakręcał się z tyłu, na drugiey stronie koperty na dole była cyfra B. D.; Łańcuszek stalowy, pieczątka duża mozaykowa , z iedney strony kosz z kwiatami, z drugiey ruiny w złoto, w węże oprawna. Nagrody oddawcy czer: zło: 2. — Zgłosić się z nim do Pana Reslera właściciela Hotelu Niemieckiego.

W tym samym roku, w akcie urodzenia syna Daniela Teodora, Jan Daniel występuje jako oberżysta. W akcie urodzenia wcześniejszego syna Fryderyka Jakuba z 1811 roku zawodu Jana Daniela nie wpisano, wpisano, że utrzymywał się z funduszy własnych.

W taryfach od 1807 do 1812 roku jako właściciel sąsiedniej kamienicy numer hipoteczny 583 figuruje Glaser, ale w 1821 roku właścicielem obu posesji jest już Roesler. Możliwe, że już wtedy dokonano przebudowy dostosowując wspólny wygląd frontów obu kamienic.

Hotel Niemiecki w Warszawie, ulica Długa 31 1852 rok
Plan z 1852 roku. Właścicielem kamienicy 584 jest Edmund Roesler, a 583 Amelia Lilpop. Prawdopodobnie plan nie jest dokładny — numer 583 był znacznie węższą kamienicą, tak jak to jest widoczne na planach Lindleyów przedstawionych poniżej.

Hotel Niemiecki w 1870 roku

Po śmierci syna Jana Daniela, Jana Karola w 1868 roku rodzina nie mogła dojść do porozumienia w zarządzaniu wspólnym majątkiem i postanowiono go sprzedać, aby go równo podzielić. Stan majątku opisano w Dzienniku Warszawskim z 28 maja 1870. Dzięki temu możemy poznać, z jakich części składał się hotel i jak był zbudowany (łokieć = 0,576 m za Podrecznik do nauki o Warszawie).

    1. Dom frontowy murowany o parterze i 2-ch piętrach oraz mieszkaniach poddasznych z piwnicami sklepionemi, dachówką dubeltową kryty, długi łokci 91½, wysoki łokci 19, szeroki łokci 26½.
    2. Oficyna z prawej strony w podwórzu stojąca, dotykająca domu frontowego murowana. Na parterze i piętrze karpiówką kryta, długa łokci 27, szeroka łokci 13½, wysoka łokci 11.
    3. Oficyna z lewej strony podwórza, gankami z domem frontowym połączona, murowana, o parterze i 2-ch piętrach z piwnicami sklepionemi, kryta karpiówką, długa łokci 20, szeroka łokci 19¼, wysoka łokci 19.
    4. Takaż oficyna po lewej stronie prostopadle do poprzedniej stojąca, murowana, o parterze i 2-ch piętrach z facjatą i suterynami sklepionemi, blachą żelazną kryta, długa łokci 25, szeroka łokci 18½, wysoka łokci 19.
    5. Oficyna w tyle posesji, równolegle do domu frontowego stojąca, murowana, o parterze sklepionym mieszczącym wozownie i dwóch piętrach kryta blachą żelazną. Oficyny tej korpus długi łokci 38, szeroki łokci 16, wysoki łokci 19, w lewem skrzydle na dole mieszczą, się drwalnie, piętra zaś są zamieszkałe, w prawem zaś skrzydle dół zajmują stajnie i kloaki, piętro zaś zajmuje jedna stancja i kloaki.
    6. Stajnie w głębi z prawej strony podwórza murowane, kryte blachą żelazną, również pobudowane w korpus i dwa skrzydła. Korpus długi łokci 37, szeroki łokci 10, prawe skrzydło długie łokci 19, szerokie łokci 10¾, lewe zaś skrzydło długie łokci 18, szerokie łokci 10¾, wysokość stajni wynosi łokci 9.
    7. Mury parkanowe między zabudowaniami pobudowano.
    8. Studnia z pompą.
    9. Bruk w dziedzińcu i chodniki asfaltowe, oraz
    10. Grunt dziedziczny łokci kwadr. 8714 obejmujący.

Nieruchomość sprzedawana, przeznaczoną jest głównie na hotel dla gości przyjezdnych, czasowo przebywających, dla tego też składa się z lokalów podzielonych na mieszkania z pojedynczych lub więcej pokoi składających się i takich lokali oznaczonych numerami kolejnemi znajduje się 52. Odpowiednio do przeznaczenia, dochód też z tej nieruchomości stanowi głównie opłata za wynajęcie tych Numerów, oraz pobierane komorne za najem lokatorom, stale zajmującym mieszkania i sklepy w rzeczonym domu. Numera hotelowe podług dołączonej do taksy biegłych specyfikacji są kompletnie opatrzone tak w ruchomości, meble, jako też bieliznę, wszystko w zupełnie dobrym stanie i szczegółowo przez biegłych oszacowane.

Rabat na powitanie wiosny w Rolmarket.pl
Według Taryffy z 1873 roku Hotel Niemiecki nadal był w rękach rodziny. Dopiero w taryffie z 1883 jako właściciela posesji 584 wymieniono Stanisława Dziechcińskiego (w prasie znalazłem informację z tym właścicielu z 31 grudnia 1877 roku). Według reklamy z 1891 roku nowi właściciele zwiększyli liczbę pokoi do 90. W Hotelu mieściła się  cukiernia, restauracja, a goście mogli korzystać z bezpłatnej biblioteki.

Hotel Niemiecki w Warszawie, ulica Długa 31 1891
Wygląd Hotelu Niemieckiego według reklamy z 1891 roku
Hotel Niemiecki w Warszawie, ulica Długa 31 1891-1908
Hotel Niemiecki na planach Lindleyów 1891-1908. Kamienica o numerze hipotecznym 583 jest wycięta z kawałka czworoboku działki 584.

Wiktor Gomulicki w Ilustrowanym przewodniku po Warszawie z 1880 roku wyraził opinię, że: do pierwszorzędnych hoteli w Warszawie liczą się: Brylowski, (przy ulicy Brylowskiej), Drezdeński (ulica Długa), Europejski (Krakowskie Przedmieście), Krakowski (Bielańska), Maringe’a (Plac Zielony), Niemiecki (Długa), Paryzki (Bielańska), Polski (Długa), Rzymski (Nowo-Senatorska), Saski (Krakowskie Przedmieście), Wiktorja (Plac Zielony).

Koniec hotelu

Po pierwszej wojnie światowej w Warszawie był wielki głód domów zarówno tych mieszkalnych, jak i użyteczności publicznej. Hotele traktowano jako miejsce do stałego mieszkania. W 1928 roku w Hotelu niemieckim na stałe mieszkało ponad sto kilkadziesiąt osób w 65 pokojach. Jednym z takich stałych gości był Wacław Taulitz (Dolski) (śpiewak, aktor). Informacja o jego miejscu zamieszkania jest znana z opisów jego śmierci, które pojawiły się w prasie 28 maja 1927 roku:

Wczoraj około godz. 2-ej popołudniu do jadłodajni mieszczącej się przy ul. Nowy Świat nr 26 przyszedł jak zwykle na obiad Wacław Taulitz (Dolski), lat 56 za mieszkały w hotelu Niemieckim (Długa 31). W czasie spożywania obiadu Taulitz zachorował nagle i stracił nagle przytomność. Mimo usilnych zabiegów służby i obecnych gości Taulitz przed przybyciem lekarza Pogotowia życie zakończył. Przyczyna śmierci, udar serca. Zmarły pozostawił żonę i czworo dzieci. Ś.p. Taulitz był przez 35 lat na scenie, jako śpiewak-baryton. Przez dłuższy czas występował za dyrekcji Myszkowskiego, Ostatnio Taulitz-Dolski był sekretarzem Polskiego Związku Artystów Widowiskowych (Chmielna nr 67).

Mimo protestów, w grudniu 1928 roku, hotel został zajęty na Starostwo Warszawa-Północ.

Zdjęcie z zasobu Archiwum Państwowego w Warszawie ul. Długa 31.

Podczas Powstania warszawskiego Hotel Niemiecki padł ofiarą systematycznego wypalania Warszawy, a po wojnie nie odbudowano go. Z sąsiedniego Hotelu Polskiego odbudowano tylko część frontową.

Artykuł o tym, jak szukać miejsc w Warszawie według starych oznaczeń.

Published by Maciej A. Markowski

Maciej Adam Markowski - z wykształcenia doktor nauk technicznych, przez większość swojej pracy zawodowej zarządzał marketingiem w korporacjach, a z zamiłowania historyk rodziny. Członek Polskiego Towarzystwa Genealogicznego i członek zarządu Warszawskiego Towarzystwa Genealogicznego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *