Historia Geneteki – pomocne narzędzie genealoga

Geneteka jest bardzo pomocnym narzędziem wspomagającym genealogów hobbistów w poszukiwaniu przodków. Jest też przykładem jak systematyczna praca wielu wolontariuszy, może przynieść spektakularne efekty. Korzystają z niej zarówno początkujący, jak i zaawansowani genealodzy (artykuły jak korzystać). Dlatego warto było udokumentować, jak wyglądała historia Geneteki.

Przygotowując prezentację, zebrałem fakty zawarte w postach na portalu PTG dotyczące Geneteki. Powstał z tego szkic jej historii. Udało się od kilku osób tam wymienionych uzyskać opinie na temat tego szkicu, zasugerowali on kilka poprawek. Niestety, nie do wszystkich osób dotarłem, więc komentarze są bardzo mile widziane. Dostępne jest również inne spojrzenie na jej historię.

Szkic do historii Geneteki

Powstanie bazy indeksów aktów metrykalnych było jednym z punktów założeń programowych powstającego Polskiego Towarzystwa Genealogicznego spisanych jeszcze w 2004 roku przez Tomka Nitscha. Wśród głównych zadań, które miało wykonać PTG, na miejscu drugim znalazł się punkt:
„Stworzenie własnego archiwum elektronicznego różnego typu zasobów. Wśród głównych sekcji takiej bazy wymienić należy przede wszystkim:
Bazę zasobów metrykalnych wraz z możliwością wprowadzania pełnych informacji z ksiąg (indeksów, czy wręcz pełnych wpisów)…”
Projektem, występującym pod nazwą Genbaza, zajęli się między innymi Adam Nojszewski i Marek Minakowski mający już wtedy pierwsze doświadczenia z indeksacją małżeństw w Krakowie na stronie przodkowie.com.

Początki historii Geneteki

Ekran startowy Geneteki
Ekran startowy Geneteki

Na początku 2006 roku Jacek Młochowski zainspirowany Indeksem małżeństw rozszerzył formułę i stworzył skrypt będący podwalinami Geneteki. Gdy w 2006 roku został Prezesem PTG, w naturalny sposób Geneteka stała się projektem PTG na portalu genealodzy.pl (również stworzonym przez Jacka Młochowskiego).
Pierwszy wpis na wątku „Do Geneteki dodano indeksy Parafii…” zrobił Jacek 03-08-2006. Informował wtedy, że dodał 722 rekordy zindeksowanych przez niego Białobrzegów k/Radomia. Ponad pół roku później świętowano osiągnięcie 100.000 tysięcy indeksów (10-03-2007). Kolejne przełomowe chwile odnotowano ponad rok później – Leszek Ćwikliński (drugi w kolejności administrator Geneteki) raportował w październiku: przekroczono 450.000 wpisów, liczba wpisanych ksiąg przekroczyła liczbę 200, a w listopadzie osiągnięto pół miliona indeksów. Pierwszy milion osiągnięto 1 stycznia 2009 roku, czyli prawie po 2 latach. A przez 10 dni nowego roku Leszek wprowadził 100.000 indeksów – tyle ile na początku przez pół roku.
W sierpniu 2009 Leszkowi zaczęła pomagać Marta Nalazek — ikona Geneteki, pełniąca funkcję administratora przez 5 lat — większość czasu jej istnienia. We wrześniu Marta dodała pierwsze parafie, przekraczając liczbę 2.000.000 indeksów.

Dojrzałość Geneteki

Rok 2010 był obfity w wydarzenia: Marcie w administrowaniu zaczął pomagać Marcin Ciesielski, osoba o nicku biblioteka zaczęła dołączać linki do skanów. Sebastian Gąsiorek tworzy przyjazny użytkownikowi panel administratora i włącza się w prace nad modyfikacjami Geneteki. Baza powiększyła się również o 100.000 rekordów małżeństw od Marka Minakowskiego.
W kwietniu 2011 przekroczono 5 milionów – zindeksowano milion aktów w ciągu 5 miesięcy. Podobny rezultat osiągnięto w ciągu kolejnych 5 miesięcy – w październiku 6 milionów, a następny milion pojawił się znów rekordowo szybko, bo już w marcu 2012.
Historia Geneteki w 2012 roku była wyjątkowo ciekawa. Przede wszystkim dokonano modyfikacji przybliżająca format Geneteki do formatu Metryk. Dodano wtedy między innymi kolumnę vel. Tym samym usunięto konieczność dublowania wpisów w przypadku wpisywania nazwisk panieńskich mężatek. Ulepszona wyszukiwarka zaczęła też przeszukiwać nazwiska panieńskie matek podmiotów aktów. Dodatkową pracą administratorów stało się wyciąganie tych informacji z uwag w starych indeksach i wkładanie w odpowiednie pola. Na szczęście na początku roku Marcie zaczął pomagać Keret (Maciej Terek), a pod koniec roku dołączył do zespołu Michał Zieliński.
W tym czasie liczba nadsyłanych indeksów się ustabilizowała i regularnie co 5 miesięcy zaczął być dodawany kolejny milion. Czerwiec 2013 przyniósł pokonanie kolejnej symbolicznej bariery: 10 milionów zindeksowanych aktów.
W ciągu kolejnych 4 miesięcy padł rekord wszech czasów – nadesłano w tym czasie 1 milion indeksów. Była to szczytowa aktywność indeksujących – po tym liczba indeksów zaczęła spadać do miliona na 5 miesięcy (13 milionów w czerwcu 2014).

Zmiana warty

22.07.2014 roku Marta po raz ostatni zamieściła informację na temat „Do Geneteki dodano indeksy Parafii…”. W tym czasie Ona lub pod jej nadzorem Genetece przybyło około 11 milionów indeksów.
Od 31.08.2014 informacje zaczął zamieszczać nowy administrator janden (Tomasz Turniak) wspomagany przez Karolinę Kosińską i mnie. Keret cały czas obsługiwał parafie świętokrzyskie i małopolskie. Przez kilka miesięcy administratorem województwa łódzkiego był również Rutar (Artur Godlewski).
W tym czasie pojawiło się kilka modyfikacji. Do najważniejszych należy zaliczyć konsekwentne dopisywanie źródła indeksów ułatwiające poszukującym dotarcie do wybranego aktu, administratorom zapewnienie wiedzy niezbędnej do podjęcia decyzji czy nowo nadesłane akty mają wymienić istniejące czy nie (wymiana na lepiej zindeksowane akty nie następuje, gdy dane pochodzą z różnych źródeł). Widoczną zmianą dla użytkowników wyszukiwarki było również dodanie daty zdarzenia.

Geneteka po 2014 roku

Historia Geneteki ma już 9 lat, w których czasie nastąpiły wielkie zmiany w dostępie do dokumentów. Gdy Geneteka startowała, indeksy robiło się cierpliwie przepisując ołówkiem na karteczkę imiona i nazwiska bezpośrednio z aktów, siedząc w archiwum lub też przed czytnikiem w Centrum Historii Rodziny Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich czyli potocznie mówiąc u Mormonów. Czasami robiło się zdjęcia sumariuszy. Nikomu nie przychodziło do głowy, aby w tych warunkach spisywać coś więcej niż numer aktu i imię oraz nazwisko. Zmiany, które można wręcz nazwać przełomowymi, nastąpiły nie tak dawno. Obecnie siedząc w domu, o dowolnej porze możemy zerkać w dziesiątki czy setki milionów aktów. I ci, którzy nie znają realiów sprzed zaledwie kilku lat, czasami myślą sobie „kto to robił te indeksy! Przecież tu jest tak wyraźnie napisane… ”. Niestety, czasami zdarza się tak, że pisarz zapisał w akcie wyraźnie, ale w do sumariusza przepisał zupełnie coś innego.

Geneteka pamieta
Geneteka pamieta

Z tego powodu coraz więcej starych indeksów robi się na nowo, ale spisując informacje bezpośrednio z aktów, a nie sumariuszy. W ten sposób nie tylko prostuje się pomyłki pisarza robiącego sumariusz oraz błędy wynikające z niewyraźnego pisma. Przy okazji dodaje się dane rodziców. Niestety, przez to też znikają stare indeksy. Przez te wszystkie lata nad indeksami do Geneteki pracowało niemal 1000 osób. Części z nich nie ma już pośród nas. Aby zachować pamięć o wszystkich indeksujących, na stałe są zapisane informacje o każdej osobie biorącej udział w indeksacji danej parafii i wyświetlane na dole strony wyszukiwarki Geneteki po wybraniu parafii. W ten sposób historia Geneteki choć częściowo jest zachowywana.

< — Wcześniejszy wpis o podstawach Geneteki
Następny wpis o przeszukiwaniu Geneteki –>
Geneteka dla początkujących genealogów –>

Published by Maciej A. Markowski

Maciej Adam Markowski - z wykształcenia doktor nauk technicznych, przez większość swojej pracy zawodowej zarządzał marketingiem w korporacjach, a z zamiłowania historyk rodziny. Członek Polskiego Towarzystwa Genealogicznego i członek zarządu Warszawskiego Towarzystwa Genealogicznego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *