Halina Martinowa – postać legenda

Autor książki o Janie Rossmanie Pan Marian Miszczuk był redaktorem i spirytus movens wydania wspomnień Haliny Martinowej – mojej kuzynki, córki Aleksandra Duma de Vajda Hunyad – brata mojej prababci Eugenii Zaruskiej.

Halina Martin Nic się nie dzieje bez przyczyny Warszawa 2008, Wydawnictwo TOMIKODwa dni zajęło nam pochłonięcie tych dwu książek. Nam, bo czytaliśmy z żoną, obydwoje z wypiekami na twarzy. We wspomnieniach składających się z krótkich, kilkustronicowych opowiadań, relacji dla Radia Wolna Europa, artykułów do prasy emigracyjnej oraz osobistych notatek przede wszystkim zostały opisane czasy okupacji hitlerowskiej spędzone pod Warszawą oraz okres Powstania Warszawskiego. Czytając tą książkę po raz kolejny uświadamialiśmy sobie, jak odmienne to były czasy, gdy bycie po prostu przyzwoitym człowiekiem wymagało bohaterstwa. Halina Martinowa szła dalej, była nie tylko przyzwoitym człowiekiem, ale także niezwykle energiczną, pełną poświęcenia i szaleńczej odwagi kobietą. Niezwykłą kobietę.

Grób Aleksandra Duma de Vajda Hunyad juniora w MonachiumNiestety (dla mnie) w wielkim skrócie Halina Martinowa opisała okres dzieciństwa i wczesnej młodości. Jeszcze mniej jest o rodzinie naturalnego ojca czyli mojej. Aleksander Duma niestety źle się zapisał w pamięci autorki, co było dla mnie sporym zaskoczeniem, ponieważ moja mama go uwielbiała, a na pewno był w jej wspomnieniach wspaniałym wujkiem. Był w domu pokazywany jako przykład Walenrodyzmu – na rozkaz AK zapisał się na Reichlistę (jako Węgier), przez co musiał uciekać wraz z Niemcami przed Rosjanami. Podwójnej zbrodni (bycia AK-owcem i Niemcem) UB by na pewno nie przepuściło. Umarł w 1964 roku na wygnaniu w Monachium.

Po rozwodzie z Aleksandrem, matka Haliny, Lidia wyszła za mąż za Wiktora Przedpełskiego. To małżeństwo okazało się trwałe, a Wiktor Przedpełski był dla Haliny bardzo ważną postacią.

Halina Martinowa – postać legenda
Halina Martin Przypadek albo Przeznaczenie Wydawnictwo TOMIKO Warszawa 2007
Jednakże, mimo skromnej ilości informacji, pojawił się nowy fakt oraz legenda, którą trudno będzie sprawdzić. Po pierwsze, po wybuchu wojny, Jako obywatel wrogiego mocarstwa Austro-Węgier Aleksander trafił na Pawiak, a następnie w 1914 roku został zesłany wraz z rodziną do Saratowa nad Wołgą. Wrócili do Warszawy w maju 1918 roku. Z innych źródeł wiadomo, że na wycieczce z tym samym biurem podróży był także jego brat Alfred.
Natomiast legenda herbowa dotycząca Vajda Hunyad (jak pisano w Polsce i USA) czy Vajdahunyadi (jak na Węgrzech) mówi, że przodek otrzymał ten tytuł za uratowanie wojewody Hunyadiego w bitwie pod Warną w 1444 roku. Ile jest w tym prawdy, nie wiem i nie wiem czy kiedykolwiek uda mi się ustalić.

4 thoughts on “Halina Martinowa – postać legenda

  1. Hallo

    Can someone please contact me and give me some imformation on my family history,my mother never spoke about Poland (Barbra Lydia Martin born 1939) and Halina just told me war storys as a child.

    I am the grandson of Halina Lidia de Vajda Hunyad, after her husband Martin and Victor Martin

    also any imformation about what has happened to Przedpełskich family villa

    Sincerly Gavin Martin-Holloway

    1. Dear Gavin,
      It is great to hear you!
      I have send an email to you, but shortly:
      First at all, we are cousins – Sandor (Alexander) Duma de Vajda Hunyad Senior, for both of us, is great grandfather.
      Second, I was dreaming to find your part of family – the contact was lost 2 generations ago.
      So far, I am do not know genealogy of Przedpełski and Martin families, but I will try to do it for you.
      Best regards
      Maciej Markowski
      Grandson of Eugenia Zaruska born Duma de Vajda Hunyad

      1. Szanowny Panie, cioteczną siostrzenicą Haliny Martin. Moja Babcia z domu Starkmeth była siostrą Lidii. Gavina spotkałam na pogrzebie Ciotki. Myślę że po gorączce świątecznej miło by było spotkać się i wymienić różne informacje . Pozdrawiam Zofia Koter

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *