Geografia historyczna ziem dawnej Polski Zygmunt Gloger Liw

Geografia historyczna ziem dawnej Polski Zygmunt Gloger

Geografia historyczna ziem dawnej Polski Zygmunt Gloger herby Warszawy

Czasami, aby dokładnie zrozumieć pewne pojęcia powszechnie używane, należy się cofnąć bardzo daleko w przeszłość. Niedawno zastanowiło mnie, skąd się wzięło pojęcie „ziemia”. Dlaczego ziemia liwska jest OK a ziemia wołomińska czy korytnicka to już nie. Szybkie wytłumaczenie jest takie, że ziemia liwska była „jednostką administracyjną” w czasach I Rzeczpospolitej, a ziemia wołomińska nie. Pełne wytłumaczenie znalazłem w książce Zygmunta Glogera „Geografia historyczna ziem dawnej Polski”. Jest to pozycja wydana dość dawno, w 1900 roku, więc w ciągu ostatnich ponad 100 lat nauka mogła poczynić lepsze ustalenia, ale to, co tam wyczytałem, mnie przekonuje.

Opola, powiaty i ziemie

Według Glogera te podziały administracyjne wykształciły się w czasach piastowskich. Grupa sąsiadujących ze sobą wiosek i osad była nazywana opolem ze względu, że pola się ze sobą stykały. Obecnym podobnym pojęciem jest gmina. Grupa opól podejmująca razem decyzję na zebraniach — wiecach, była nazywana powiatami (od słów powiadamiać się, wiecować). Wyższy poziom to ziemie — podział tu wywodził się z terytorium z naturalnymi granicami — rzekami, strumieniami, a granica występowała, gdy nie było inne możliwości.
Przykładowo ziemia liwska od ziemi drohickiej i częściowo nurskiej oddzielona jest rzeką Liwiec. Muchawka stanowi dalszą część granicy wschodniej z Podlasiem. Z drugiej strony, rzeczka Osownica stanowi dalszą część granicy z ziemią nurską. Z ziemią warszawską granica przebiegała wzdłuż Rzędzy, a rzeczka Kostrzyń częściowo odgradzała od ziemi czerskiej.

Geografia historyczna ziem dawnej Polski pieczec księstwa mazowieckiego

Geografia historyczna ziem dawnej Polski

Książka składa się z trzech części: skondensowanej historii Polski, opisu poszczególnych prowincji, województw i ziem oraz podziału na diecezje i biskupstwa za Piastów i Jagiellonów.
Stosunkowo głęboko zgłębiam historię ziem polskich w XIX wieku, ale wiedzę na temat historii za Piastów i Jagiellonów to mam jeszcze z czasów szkolnych (czyli powiedzenie, że jest niewielka może być pewną przesadą). Dodatkowo, historia jest spisana w inny sposób niż dotychczas spotykałem – główny nacisk Gloger położył na zmiany terytorialne. Więc tą część przeczytałem z dużym zaciekawieniem.
Pozostałe dwie części traktuję bardziej encyklopedycznie i sięgnąłem tylko do wybranych obszarów. Zawierają one nie tylko ciekawe dane statystyczne (np. powierzchnia, ludność), a także dodatkowe informacje historyczne.

Zygmunt Gloger

Zygmunt Gloger urodził się na Podlasiu i większość życia tam mieszkał w majątku Stare Jeżewo gmina Tykocin. Chyba lepiej napisać, że miał tam swoją przystań – będąc niezwykle aktywnym człowiekiem wiele podróżował. Często bywał u swojego przyjaciela Tymoteusza Łukniewskiego właściciela Korytnicy w ziemi Liwskiej. Razem wybierali się na wycieczki połączone z badaniami archeologicznymi.
Gloger najbardziej znany jest z Encyklopedii staropolskiej ilustrowanej, ale należy pamiętać, że był autorem kilku innych książek.

Geografia historyczna ziem dawnej Polski Zygmunta Glogera jest dostępna w Wielkopolskiej Bibliotece Cyfrowej, ale żona kupiła mi w prezencie ładnie oprawiony reprint. Czasami jest do kupienia w księgarniach outletach.

Bakalarz Juliusz Kossak Kim byli moi przodkowie

Artykuł jest częścią cyklu  Kurs dla początkujących genealogów – materiały. Kurs obejmuje informacje o podstawowych pojęciach jak: czym się różni wywód przodków od drzewa genealogicznego, programach i serwisach genealogicznych czy wyszukiwarkach genealogicznych. Duży blok materiałów dotyczy różnych źródeł danych genealogicznych i metod ich poszukiwania. W cyklu poruszono także te zagadnienia historii, które miały wpływ na życie zwykłych ludzi (np. zmiany granic, przemarsze wojsk).

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *