Geneteka dla początkujących genealogów

Geneteka jest bardzo efektownym narzędziem do poszukiwania przodków, ale trzeba o niej trochę wiedzieć, aby efektywnie z niej korzystać. Powstawała ona na przestrzeni wielu lat (ponad 10). W tym czasie zmieniały się zasady dostępu do archiwów, powstało Narodowe Archiwum Cyfrowe, w którym po pewnym czasie stworzono bazę SzukajwArchiwach. Następował też postęp w informatyce oraz coraz więcej osób poszukuje swoich przodków. Przez ten czas Geneteka nieustannie się zmienia i rozwija.
Oczywiście w Genetece nie znajdują się dane naruszające ustawę o ochronie danych osobowych oraz prawa o aktach stanu cywilnego (ochrona 100 lat akt urodzenia, 80 małżeństw). Jedyne dane zapisane w Genetece z tego okresu dotyczą zmarłych, gdyż ich ochrona danych osobowych nie obejmuje. Okres pierwszych 100 lat (w przybliżeniu) należy badać tak jak opisałem w poradniku dla początkujących Jak zrobić drzewo genealogiczne.

Co to jest Geneteka

Jest to baza zawierająca indeksy, czyli imiona i nazwiska osób występujących w aktach metrykalnych ze wskazaniem, w których dokumentach się one znajdują. W pierwszych latach, te informacje spisywano na kartkach siedząc w archiwum, a następnie wpisywano z karteluszek do komputera. Teraz wolontariusze siedzą wygodnie w domach, często przed dwoma monitorami, i przepisują dane bezpośrednio z aktu do komputera. Dzięki temu i praca postępuje szybciej, a i danych można więcej wpisać. Nowo wpisane indeksy zawierają nie tylko dane podmiotu aktu (osoby urodzonej, zmarłej lub osób zawierających związek małżeński), ale także jej rodziców, czasami wiek nazwisko czy panieńskie. Czytelniejsze są informacje gdzie znajduje się dokument oraz gdzie to możliwe znajdują się linki do zdjęć aktów.

Jak trafić do Geneteki?

Geneteka znajduje się na portalu Polskiego Towarzystwa Genealogicznego Genealodzy.pl. Z portalu Genealodzy można wejść klikając na ikonkę Geneteki lub z umieszczonego z boku głównego menu.
Geneteka dla początkujących genealogów
Dotarcie do strony Geneteki to jeszcze nie wszystko. W następnym kroku należy przełączyć się w tryb wyszukiwania i kliknąć w ikonę lupy.

Geneteka dla początkujących genealogów wejście
Można także wejść przez geneszukacz. Jest to wyszukiwarka agregująca wszystkie bazy stworzone przez członków Polskiego Towarzystwa Genealogicznego. Niestety, system kodowania polskich znaków diakrytycznych (Czyli np. ą) jest różny w geneszukaczu i genetece, więc nie polecam tego sposobu.

Pierwsze kroki dla początkujących genealogów

Po wejściu na stronę umożliwiającą szukanie nazwisk we wszystkich zindeksowanych przez wolontariuszy rejonach można zacząć szukać pojedynczego nazwiska lub pary nazwisk. W drugim przypadku zostaną pokazane wszystkie te rekordy, które zawierają oba nazwiska. Wydaje się to truizmem, ale nie zawsze uzyskuje się wynik o który chodziło. Zwykle poszukujący oczekują rekordów dla nazwisk małżonków (w akcie ślubu czy urodzenia), nazwiska panieńskiego i po mężu (w akcie zgonu lub ślubu). Należy jednak pamiętać, że otrzyma się także rekordy zawierające nazwiska panieńskie matek męża i żony (zwykle tego się nie szuka).
Geneteka dla początkujących genealogów wyszukiwanie ogólne.
Przy okazji można zobaczyć jak duże są różnice w stanie zindeksowania poszczególnych regionów. Zdecydowanie przoduje województwo mazowieckie, a dodatkowo Warszawa jest wydzielona z zestawienia. Następnie wyróznia się a województwo łódzkie. Jednakże trzeba pamiętać, że niektóre regiony są indeksowane przez lokalnych pasjonatów i mają swoje wlasne wyszukiwarki. Więcej informacji na ten temat można znaleźć w artykule Jak stworzyć drzewo genealogiczne rodziny – wyszukiwarki.

Pod polami do wpisania nazwiska znajduje się pole wybory do wyszukiwania dokładnego. Jeżeli zostanie one zaznaczone, to odnalezione zostaną nazwiska dokładnie tak jak je wpisaliśmy. Jeżeli nazwisko wpiszemy w formie męskiej jak np. Zaruski, to forma żeńska nie zostanie odszukana. Ale, w części starszych indeksów wpisywano zawsze formę męską, nawet paniom. Więc szukając z włączonym wyszukiwaniem dokładnym Pani Zaruskiej trzeba też wykonać wyszukiwanie formy męskiej.

Bez włączania wyszukiwania dokładnego znalezione zostaną nie tylko formy męskie i żeńskie ale także inne oboczności. Więcej na ten temat można znaleźć w artykule Wyszukiwanie w Genetece. Artykuł cały czas jest aktualny – same algorytmy wyszukiwania się nie zmieniły.

Geneteka dla początkujących genealogów wyszukiwanie Zaruski

Dalsze poszukiwania wykonuje się na poziomie województwa. W przypadku Zaruskich ciekawa jest Ukraina (przodkowie generała Mariusza Zaruskiego) oraz podlaskie i Warszawa (przodkowie i rodzina Marii Skłodowskiej-Curie). Wyniki wyszukiwania możemy zobaczyć klikając na link terenu (np. podlaskie) lub w danym terenie liczbę oznaczającą ile danych aktów odnaleziono na danym terenie (urodzenia, zgony, małżeństwa). Klikając na przykład na wyszukane małżeństwa w podlaskim otrzymujemy już listę aktów. Ponieważ nie zostało zaznaczone wyszukiwanie dokładne, pojawiają się śluby dotyczące zarówno panów jak i pań Zaruskich. Z ciekawych aktów widać akt drugiego małżeństwa prababki Marii Skłodowskiej-Curie (akt 293 z 1809 roku) oraz siostry jej babki (akt 3 z 1819 roku). Informacje zawarte w pierwszych liniach są ubogie – nie ma informacji o rodzicach. Pojawiają się one dopiero w kolejnych aktach. Akurat w tym przypadku wynika to z braku większej ilości informacji w materiale źródłowym. W późniejszych dokumentach dane były już dostępne. Jednakże w innych przypadkach brak tych informacji może wynikać ze sposobu indeksacji.

Geneteka dla początkujących genealogów Zaruski podlaskie

Akty początkowo są uszeregowane rosnąco latami, ale można to zmienić. Klikając na opis wybieramy wg. którego kryterium chcemy uszeregować wyniki, a klikając na znajdujące się obok trójkąty czy rosnąco czy malejąco. Wiedząc już która parafia nas interesuje można wybrać tylko ją do przeglądu. W tym celu na górze w polu wyborów, pod linią dotycząca terenu możemy rozwinąć menu ze zindeksowanymi parafiami. Przy okazji można się dowiedzieć, które lata zostały zindeksowane. Jeżeli zatwierdzimy swój wybór przyciskiem wyszukaj, dodatkowo pojawi się na pasku dokładna informacja informacja o zindeksowanych latach.

Geneteka dla początkujących genealogów Zaruski miastkowo

Na końcu linii dotyczącej rekordu znajdują się ikony i, Z, A oraz skan.

Najechanie na literę i spowoduje wyświetlenie dodatkowych informacji zapisanych przez indeksującego. Ich zawartość zależy od indeksującego dla Geneteki. Czasami są to ciekawe fakty jak niezwykły świadek, czy wyróżniający się zawód pana młodego lub jego ojca, ale najczęściej jest to wiek podmiotów aktu. Jak widać na przykładzie litera i nie występuje w każdym indeksie.

Litera Z pochodzi od słowa Zasób. Informuje w zasobie którego archiwum znajduje się indeksowany dokument.

Najechanie kursorem na literę A powoduje wyświetlenie informacji kto indeksował dany rekord. Informacja ta była istotna dawniej, gdy wolontariusze indeksowali głównie swoje parafie. Obecnie jest jedynym sposobem uhonorowania wysiłku włożonego w współtworzenie Geneteki. Aby się dowiedzieć kto jeszcze interesuje się daną parafią należy wejść w link Katalog Zasobów Metrykalnych.

Kliknięcie na słowo skan otwiera nową zakładkę z miejscem gdzie znajdują się zdjęcia aktów z których dokonywano indeksacji. Rzadko odsyła bezpośrednio do aktu, a zwykle do rocznika. Zrezygnowano z odsyłania do pojedynczych aktów, po sytuacji, gdy w jednym z miejsc zmieniono adresacje pojedynczych aktów i trzeba było na nowo przeprowadzać linkowanie. Linki prowadzą do różnych źródeł zewnętrznych i zarządzający Geneteką nie mają wpływu na adresację aktów, więc linkowanie tylko do rocznika jest pewnym kompromisem pomiędzy wygodą użytkownika, a ryzykiem kolejnego przerabiania dziesiątek czy setek tysięcy indeksów.
Brak słowa skan nie oznacza, że danego aktu nie ma w Internecie. Z wielu różnych względów mógł być nie dopisany. Częstym powodem jest wprowadzenie indeksu do Geneteki nim skany dokumentów trafiły do Internetu.
Więcej informacji o tym gdzie można znaleźć akty zindeksowane w Genetece znajduje się w artykule Akty metrykalne a Geneteka.

Pól znajdujących się w górnej części okna po prawej stronie nie trzeba opisywać – wydają się być oczywiste. Dodatkowe objaśnienie pojawia się po najechaniu kursorem na literę i. Przy częstym korzystaniu z Geneteki szczególnie użyteczne jest opcja Wyszukaj tylko indeksy z ostatnich.... Jednak, co pewien czas warto przejrzeć znów wszystkie rekordy, bo w z czasem zupełnie obcy ludzie mogą się okazać „naszymi”.

Na zakończenie odsyłam, do krótkiego artykułu Jak szukać w Genetece przekręconych nazwisk. Przykładowo, do szerokiego katalogu przekręceń nazwiska Wyrzyk (Wyszyk, Wyżyk, Węrzyk, Wyrzykowski, itd.), kuzynka ostatnio dodała odnaleziony zapis Wyrzyg.

One thought on “Geneteka dla początkujących genealogów

  1. Geneteka to niesamowite i wspaniałe narzedzie w poszukiwaniach genealogicznych. Dzięki danym tam umieszczonym znalazłam dużo aktów metrykalnych mojej rodziny pochodzącej z województwa świętokrzyskiego. Niestety nie wszystkie województwa są tak obszernie opracowane. Od niedawna zajmuję się genealogią, szukam trochę po omacku, ale bardzo dziękuję za tę witrynę! Bardzo serdecznie pozdrawiam wszystkich indeksujących, to naprawdę mrówcza praca zważywszy że wiele dokumentów jest pisanych w języku obcym, czasami bardzo nieczytelnie…. Czekam niecierpliwie na kolejne aktualizacje. Dziękuję!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *