Drzewo genealogiczne rodziny Krzywda-Polkowski

Wśród znanych Polaków znajduje się dwu przedstawicieli rodziny Krzywda-Polkowski. Pierwszy z nich prof. Franciszek Krzywda-Polkowski był architektem, profesorem architektury Politechniki Warszawskiej oraz organizator i kierownik Zakładu Architektury Krajobrazu i Parkoznawstwa w SGGW. Ma swój biogram w Polskim Słowniku Biograficznym, Wikipedii i wielu encyklopediach. Jego młodszy brat Józef Aleksander Krzywda-Polkowski jest znacznie mniej znany. Również był architektem, ale przede wszystkim powinno się o nim pamiętać ze względu na jego udział w uratowaniu skarbów wawelskich, jak i regaliów z zamku warszawskiego.

Jako że jednym z nazwisk moich przodków jest Polkowski, staram się odnajdywać osoby o tym nazwisku i sprawdzać, czy przypadkiem nie wpasują się w moje drzewo genealogiczne rodziny. Dzięki takim osobom moja opowieść kim oni byli jest znacznie ciekawsza. Na przykład udało mi się odzyskać dla rodziny postać śpiewaka Józefa Polkowskiego (podobno miał się nazywać Olrzyński). Z kolei malarz Józef Tadeusz Polkowski przyznawał się do bycia kuzynem śpiewaka Polkowskiego.

Franciszek Krzywda-Polkowski

W biogramach można wyczytać, że Franciszek Krzywda-Polkowski urodził się w Płocku 12 grudnia 1881 roku, a jego rodzicami byli Józef Polkowski i Apolonia Zalewska. Akta z Płocka zostały w pełni zindeksowane w zakresie interesujących lat i znajdują się tam następujące akty dotyczące dzieci Józefa i Apolonii:

  • Polkowski Jan Józef 247/1877
  • Polkowska Helena Bogumiła akt 312/1879 ur. 8 (20) grudnia 1878 roku
  • Polkowski Franciszek Kajetan akt 126/1880 ur. 14 (26) stycznia 1880 roku
  • Polkowska Czesława akt 5/1882 z ur. 14 (26) września 1881 roku akt zgonu 171/1883
  • Polkowska Marya 492/1892
  • Polkowski Władysław Aleksander 493/1892

Z daty urodzenia Czesławy wynika, że Józefowi i Apolonii nie mogło się urodzić dziecko w grudniu 1881. Nawet dzisiejsza medycyna nie jest w stanie utrzymać przy życiu 3 miesięcznych wcześniaków. Dodatkowo przy akcie urodzenia Franciszka Kajetana jest dopisek, że ożenił się z Wandą Beginą Kosińską w Warszawie w 1911 roku. I faktycznie jest taki ślub 173/1911. W akcie podano, że pan młody miał 31 lat, co potwierdza 1880 rok jako rok urodzenia. Ważną informacją jest, zawód Franciszka Kajetana — architekt co umacnia w domyśle, że jest to właściwy Franciszek Polkowski.

Pozostaje jedynie się domyślać jaka przyczyna stała za odmłodzeniem Franciszka Kajetana. Może grożący pobór do wojska?

O ile biogramy są zgodne co do miejsca i daty (sic!) urodzenia, to występuje sprzeczność w miejscu pochówku. Część podaje Warszawskie Powązki, a część Toruń, w którym jeszcze przed wojną słynny architekt wybudował sobie dom. Zwolennicy Warszawy nawet przytaczają zdjęcie grobu.

Podstawą do krytycznego spojrzenia na tę informację daje tabliczka, na której widnieje napis, że Franciszek Krzywda-Polkowski urodził się nie Płocku, a Pińsku. Ale inskrypcje dotyczące innych osób pochowanych w tym grobowcu:
Ś.P. JANUSZEK POLKOWSKI ŻYŁ LAT 10 ZM. 9-VIII 1923
Ś.P. CECYLJA Z WIŚNIEWSKICH POLKOWSKA ŻYŁA LAT 52 ZM. 4-III 1943
wskazują, że w jakimś sensie jest to grób rodzinny. Cecylia Wiśniewska wyszła w roku 1910 za Polkowskiego, Eugeniusza Tomasza syna Jana Gerwazego i Anieli Chmielewskiej, czyli jak będzie można zobaczyć poniżej, za kuzyna Franciszka Krzywda-Polkowskiego.

Zastanawiające jest też, że Toruń nie chwali się tym, że spoczywa tam słynny architekt. A powinien.

Ktoś chyba będzie musiał zrobić korekty biogramów.

Józef Aleksander Krzywda-Polkowski

W płockich księgach urodzeń nie ma aktu Józefa Aleksandra Polkowskiego. Okazało się, że znajduje się on w Warszawie, a dokładniej parafia Leszno Narodzenie NMP akt 1130/1890. Według niego Józef Aleksander Polkowski urodził się w Płocku (co się zgadza z biogramem) 13 (25) stycznia 1888, jego ojciec nie jest tytułowany kupcem, a prywatnym oficjalistą.

Warto zwrócić uwagę, że w księgach Płockich znajdują się jeszcze dwa późniejsze akty urodzenia dzieci pary Józefa i Apolonii Polkowskich (492 i 493) z 1892 roku. Niestety, na razie nie udało mi się do nich dotrzeć. Oznaczać mogą, że Józefowi i Apolonii w Płocku urodziły się bliźniaki lub są to akty sporządzone po ich zgonie porządkujące sprawy rodzinne. Wskazywać na to może fragment biogramu Józefa Aleksandra Krzywdy-Polkowskiego, w którym mowa, że został on dość szybko osierocony, a jego wychowaniem zajęła się jego babka.

Dziadkowie

Oprócz aktów urodzenia dzieci nie udało się znaleźć więcej aktów dotyczących Józefa i Apolonii Polkowskich — ani urodzenia ani zgonu. Akty dotyczące przodków od strony Apolonii nie są dostępne od ręki, można jedynie wywnioskować, że Franciszka Zalewska z Winiarkiewiczów zmarła w Płocku w 1861 roku (akt 36).

Ale został porządnie zindeksowany akt ślubu Józefa Polkowskiego i Apolonii Zalewskiej – w indeksie podano rodziców obojga młodych: Kajetan Polkowski i Paulina Szmigrodzka oraz Jan Zalewski i Franciszka Winiarkiewicz. Pobrali się oni 1876 w Imielnicy, obecnie dzielnicy Płocka skąd pochodziła Apolonia.

Kajetan Polkowski na chwilę podniósł mi ciśnienie — tak na imię miał brat Stanisława Polkowskiego, mojego 3 x Pradziadka. Mój Kajetan Mikołaj Kazimierz, został ochrzczony 6 grudnia 1793 roku a rodzicami chrzestnymi byli: Illustris et Magnificus Dominus Paweł Biernacki kasztelan sochaczewski i Celsissima Principissa Elżbieta z Branickich Sapieżyna wojewodzina mścisławska i Magnificus Dominus Józef Mierzejowski kapitan wojsk polskich i Magnifica Domina Angela Łęczowska łowczanka kijowska oraz Illustris et Magnificus Dominus Antoni.

Ale Kajetan ojciec Józefa w 1850 roku (gdy rodzi się mu pierwsze dziecko) ma 27 lat. Więc to jeszcze nie ten. Jednakże rodziców chrzestnych ma równie zacnych: Hrabia Adam Krasiński oraz Karolina Krasińska (z Mycielskich). Tylko że jest tam … lokajem, a z czasem awansuje na kamerdynera.

Kajetan i Paulina zamieszkali w Radziejowicach (stąd ci Krasińscy) i mieli tam 4 dzieci:

Patrząc się na podpis Kajetana widać, że jest osobą nieźle wykształconą — charakter pisma jest bardzo wyrobiony. Dużo lepszy od księdza proboszcza, który chyba miał dysgrafię.
W aktach ksiądz zapisuje nazwisko Pulikowski, Polikowski czy Pólikowski, ale ojciec podpisuje się konsekwentnie Pulkowski. Pulkowski i Polkowski są często stosowane wymiennie także w mojej rodzinie, więc to mnie nie razi. Dodatkowo Jan Gerwazy używa już nazwiska Polkowski (akt ślubu 223/1883 Warszawa Św. Jan). Natomiast zastanawia konsekwencja Księdza Proboszcza w Radziejowicach w dostawianiu litery „i”. Czyżby wiedział coś więcej?

Drzewo genealogiczne rodziny Krzywda-Polkowski podpisy
Podpisy pod aktem urodzenia Józefa Narcysa. Franciszek Wypychowski – nauczyciel, Kajetan Pulkowski – ojciec, Błażej Lubasiewicz – zastępca wójta

W Radziejowickie księgi zawierają jeszcze kilkanaście aktów w których przewijają się nazwiska Polikowski/Polkowski oraz Smigrodzki/Żmigrodzki, ale ponieważ ksiądz nie miał w zwyczaju podawać powiązań pomiędzy świadkami a podmiotami aktu, trudno być pewnym powiązań rodzinnych. Informacje w nich zawarte mogą być jedynie przesłankami do dalszych poszukiwań genealogicznych.

Drzewo genealogiczne rodziny Krzywda-Polkowski
Drzewo genealogiczne rodziny Krzywda-Polkowski

Polkowski herbu Krzywda

Konstrukcja Krzywda-Polkowski sugeruje, że chodzi o Polkowskich herbu Krzywda. Taki herb istniał, ale wśród rodzin nim się pieczętujących brakuje Polkowskich. Najczęściej występują Polkowscy herbu Jastrzębiec oraz zdaje się, że tylko moi Polkowscy używali herbu Prus (taki przynajmniej podano do Heroldii). Można przypuszczać, że jest to uzurpacja lub rodzina była w posiadaniu unikalnych, bardzo starych starych dokumentów.

Jest to początek pracy nad drzewem genealogicznym rodziny Krzywda-Polkowski i mam nadzieję, że w przyszłości uda mi się je dalej rozwinąć.

Published by Maciej A. Markowski

Maciej Adam Markowski - z wykształcenia doktor nauk technicznych, przez większość swojej pracy zawodowej zarządzał marketingiem w korporacjach, a z zamiłowania historyk rodziny. Członek Polskiego Towarzystwa Genealogicznego i członek zarządu Warszawskiego Towarzystwa Genealogicznego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *