Jak szukać przodków w bibliotece Polona

Jak szukać przodków w bibliotece Polona
Prowadzenie poszukiwań genealogicznych w Polskich bibliotekach cyfrowych nie należy do najłatwiejszych prac. W większości przypadków brakuje wygodnych mechanizmów przeszukiwania, należy oddzielnie otwierać pliki z poszczególnymi numerami gazet i wpisywać od nowa poszukiwane hasła. Jest to żmudne i niewdzięczne zajęcie, ale czasami na końcu czeka nas nagroda w postaci takich informacji o przodkach, których nigdzie indziej byśmy nie znaleźli. Na tle wielu bibliotek cyfrowych pozytywnie wyróżnia się Polona, używająca innego mechanizmu przeszukiwania niż pozostałe biblioteki. Jest on wciąż daleki od doskonałości, ale prace na nim trwają. Stosując różne sztuczki możemy też badania uczynić trochę mniej frustrującymi. Więc jak szukać przodków w bibliotece Polona?

Polona

Polona to cyfrowa wersja Biblioteki Narodowej uruchomiona ponad 10 lat temu. Obecnie zawiera ponad 1,5 miliona pozycji z czego ok 1/3 to czasopisma – gazety, w których można znaleźć nekrologi, reklamy, informacje kto przyjechał do miasta, odznaczeniach czy nagrodach za dobrą naukę. Informacje o rodzinie udało mi się znaleźć także w książce – wspomnieniach harcerskich. Nie znalazłem informacji o zasobie – pewnie dlatego, że dziennie do biblioteki jest dodawanych do kilkudziesięciu tysięcy skanów. Pozostaje więc co zerkanie na pierwszą stronę, gdzie wyświetlają się co ciekawsze pozycje oraz funkcja szukania.

Jak szukać przodków w bibliotece Polona

Po wejściu na stronę biblioteki należy zaznaczyć kwadrat „przeszukaj zawartość” (na obrazku zakreślony na czerwono). Następnie wpisać szukane hasło (w moim przykładzie to nazwisko Polkowski). Można próbować zadać bardziej złożone pytanie np. Stanisław Polkowski, ale w odpowiedzi dostaniemy wszystkie pozycje w bibliotece, które zawierają słowa Stanisław lub Polkowski – w sumie 208,219 dokumentów. Dla porównania nazwisko Polkowski znajduje się w 3,966 dokumentach. Nadal jest to bardzo dużo. Tym bardziej, że stosunkowo często zdarza się błąd serwera, co oznacza, że przeglądanie dokumentów trzeba rozpoczynać od nowa od samego początku. Teoretycznie, można zawęzić poszukiwania wpisując imię w pole szukaj w wynikach, ale nie polecam tego sposobu. Po pierwsze, jak widać na przykładzie – oba wystąpienia nazwiska Polkowski są bez imienia, tylko z literką p. (teksty dotyczą brata mojego 3 x Pradziadka Stanisława: śpiewaka Józefa). A po drugie, delikatnie mówiąc, mam wrażenie, że funkcja ta nie działa poprawnie.

Aby temu zapobiec, warto podzielić przeglądanie na parę części. Na górze mamy pasek rodzaju dokumentu. W przykładzie widać, że książek jest stosunkowo mało, więc mogą pójść na pierwszy ogień, potem druki ulotne, rękopis i zostanie nam do przejrzenia nadal pokaźna liczba 3,729 czasopism. Aby je podzielić możemy skorzystać z opcji znajdujących się w lewej kolumnie. Na samym dole możemy wybrać czas publikacji – w którym wieku została wydana. Ale w jednym stuleciu nadal może być kilka tysięcy tytułów do przeszukania (a serwer może się zawiesić i przeglądanie trzeba zaczynać od początku). Ja następnie dzielę według autora i przeglądam po kilka kilkanaście pozycji za jednym razem, ale może się okazać, że będą przypadki, w których warto wybrać inną kategorię do szukania.

Moje zbiory

Wśród wyników wyszukania zdarzają się pozycje do których chcemy wrócić, grubsze książki, których przeczytanie może zająć kilka dni. Warto wtedy skorzystać z możliwości dodania pozycji do „moje zbiory” lub „moje obiekt” (zależy, gdzie napis jest wyświetlany). Dodaje się poprzez kliknięcie w gwiazdkę. Funkcjonalność ta jest dostępna tylko po zalogowaniu się do Polony.

Informacje odnalezione w Cyfrowej Bibliotece Narodowej są często bardzo cennymi wskazówkami dla genealogów. Dalego uważam, że warto dzielić się wszystkimi sztuczkami jeszcze lepiej odpowiadającymi na pytanie jak szukać przodków w bibliotece Polona.

 

Poszukiwanie konkretnego numeru czy rocznika czasopisma w Polonie jest bardzo trudne. Na szczęście do zasobów biblioteki narodowej jest również dostęp przez portal academica.edu.pl, który w stosunkowo łatwy sposób umożliwia dotarcie do określonego numeru pisma.

6 thoughts on “Jak szukać przodków w bibliotece Polona

  1. Polona już znów działa. Dowiedziałem się też, że od bardzo niedawna wyszukiwarka obsługuje wyrażenia w cudzysłowiu. Czyli wprowadzenie wyrażenia „Stanisław Polkowski” spowoduje wyświetlenie tylko tych pozycji, które zawierają oba słowo obok siebie.

    1. Nie jestem aż tak zarozumiały, aby kategorycznie twierdzić, że mój artykuł spowodował takie zainteresowanie biblioteką, że ich serwery nie wytrzymały, ale … nie wykluczam takiej opcji. Wpis na facebooku obejrzało w ciągu ostatnich 2 godzin prawie 5 tysięcy osób…

  2. Warto próbować także wpisywać odmienione na wszelkie sposoby nazwiska np. Zbierzchowski, Zbierzchowskiej, Zbierzchowskiego, Zbierzchowskich… itd. Dla niektórych nazwisk np. dla nazwiska Obrycki nie trzeba tego robić, bo wychodzą wyniki z odmianą, ale zdecydowaną większość „moich” nazwisk musiałem odmieniać przez przypadki. Inna sprawa odmiana staropolska typu Artke – Artkówna, Artkowa, też przynosi ciekawe wyniki 🙂

    1. Bardzo ciekawy artykuł. Warto jeszcze dodać, że wyszukujemy po dokumentach z tekstem rozpoznawanym przez mechanizmy OCR. Często więc pojawiają się literówki wynikające ze złego skanu lub druku, na które wyszukiwarka Polony nie jest jeszcze odporna (np. Google znajduje również słowa podobne). Nie znalazłem na przykład Sawickich w Rohaczowie, ale w Rohaczewie, który po bliższym przyjrzeniu się tekstowi okazał się jednak Rohaczowem 😉

Dodaj komentarz