Jak narysować drzewo genealogiczne rodziny

Kiedyś nie zastanawiano się jak narysować drzewo genealogiczne, aby przypominało drzewo – roślinę. Najważniejsze było oddanie relacji rodzinnych na przestrzeni wielu pokoleń. Ozdobniki w formie listków, pni i gałęzi były podporządkowane treści jaką chciano przekazać. Obserwując obecne przedstawienia zależności rodzinnych widać, że najważniejsza jest forma drzewa jako rośliny, a dopiero potem myśli się jak nagiąć schemat drzewa genealogicznego. Zdarza się, że chcąc zrobić ładny rysunek, autor niewłaściwe odwzorowuje relacje rodzinne. Chyba jednak nie o to chodzi, szczególnie w zdaniu dla ucznia szkoły podstawowej.

Ze względu na powszechne (także w podręcznikach szkolnych) nazywanie (błędnie!) schematu każdej relacji rodzinnej drzewem genealogicznym, poddaję się tej modzie. Aczkolwiek czasami jednak używam nazw poprawnych.
Uzasadnienie w wielkim skrócie: drzewo genealogiczne to tak naprawdę jest zestawienie potomków wybranej osoby. Zapis relacji pomiędzy wszystkim członkami bliższej i dalszej rodziny nazwałem sobie, tłumacząc angielski termin family tree, drzewem genealogicznym rodziny (co w skrócie zapisuję jako drzewo genealogiczne).

W innych artykułach można przeczytać jak wydrukować drzewo genealogiczne z różnych programów.

Jak narysować drzewo genealogiczne

Mając już zgromadzone wszystkie potrzebne dane i przemyślane co pokazać, warto na brudno narysować drzewo genealogiczne na kartce papieru A4, trzymając się generalnej zasady rysowania ojców po lewej stronie, a matek po prawej. Do planowania rysunku można również wykorzystać karteczki oznaczające osoby i patyczki (np. zapałki) do zaznaczania połączeń.
Jeżeli chce się narysować to, co w podręczniku nazwano drzewem genealogicznym można skorzystać z załączonych schematów wywodu przodków przygotowanych przeze mnie w Excelu: najprostszy wzór drzewa genealogicznego rodziny (wywodu przodków), wzór drzewa genealogicznego „stojącego na głowie” oraz wzoru drzewa genealogicznego do badań. Jak widać, w tych schematach trudno doszukać się rysunku drzewa.

Wzór pustego drzewa genealogicznego do wydruku można znaleźć na duńskim blogu. Nie każdy znajdujący się tam wzór drzewa genealogicznego jest do wypełnienia na komputerze (a dodatkowo trzeba mieć odpowiednią wersję Adobe Readera), ale zawsze można je wydrukować na stronie formatu A4 czy nawet A3 i dać dziecku do wpisania imiona i nazwiska. Inną propozycją jest wycinanka zawierająca rysunek pnia oraz oddzielnie listki, niestety opisana w języku angielskim.

Gdy rodzice mają rodzeństwo

jak narysować drzewo genealogiczne rodzinyMając siostry i braci jesteśmy w lepszej sytuacji, jak widać na obrazku, schemat (do ściągnięcia) już bardziej przypomina drzewo i łatwiej będzie nałożyć na to rysunek rośliny. Dla niektórych, schemat ten może być również ciekawy, aby przypomnieć sobie właściwe nazwy relacji w rodzinie. We współczesnym języku polskim przetrwały jedynie określenia: wuj i ciotka. Niektórzy jeszcze pamiętają kto to jest stryj (brat ojca), ale naciot już wyszedł zupełnie z użycia. Nazwy pozostałych określeń można poznać w Encyklopedii Staropolskiej Zygmunta Glogera. Czasami warto wykorzystać te określenia, aby zaskoczyć oglądających rysunek.

Jak duży powinien być rysunek

jak narysowac drzewo genealogiczne rodzinyNarysować drzewo genealogiczne rodziny zawierające 4 – 5 pokoleń można już na kartce papieru A4, ale jeśli chcemy dodać zdjęcia osób (czy nawet herby), wrysować schemat połączeń w rysunek drzewa to warto już użyć karton w formacie A2. Jest on dostępny chyba w każdym sklepie papierniczym czy hipermarkecie. Niestety, drukarki dla tych rozmiarów papieru są dostępne tylko w specjalistycznych zakładach, więc w takim przypadku musimy liczyć na zdolności plastyczne swoje lub dziecka.

Drzewo genealogiczne rodziny można narysować odręcznie patrząc na stare wzory lub po prostu dorysować wzory roślinne na przedstawionych tutaj schematach, zastępując kreski konarami. Najważniejsze jest, aby „konary” i „korzenie” drzew odpowiadały połączeniom rodzinnym, a nie były tylko biegnącym w różnych kierunkach wzorkiem. I wcale nie jest konieczne rysowanie czegoś co przypomina rzeczywistą roślinę, nawet nie są potrzebne liście. Jak narysować drzewo genealogiczne rodziny można też zobaczyć na pracach Kataríny Schmiesterovej.

Co zamieścić w drzewie genealogicznym rodziny?

W najbardziej okrojonej wersji powinny być przynajmniej imiona. Dalej idąc, można dodać nazwiska (w przypadku mężatek zwykle podaje się nazwisko panieńskie). Jeżeli nie znamy imienia lub nazwiska wstawiamy literkę N. Kolejnym elementem to lata urodzeń i ewentualnych zgonów. W przypadku osób żyjących podaje się datę urodzin i nie wypełnia pola z datą zgonu, a w gdy data jest nieznana należy wstawić znak zapytania (np. 1787-?).

Inną notacją jest zapisanie w drzewie genealogicznym daty urodzenia z poprzedzającą ją gwiazdką (*), a daty zgonu krzyżykiem (†). Datę małżeństwa możemy zapisać na linii łączącej małżonków poprzedzając datę literą x lub znakiem nieskończoności (∞).

jak narysowac drzewo genealogiczne rodzinyRysunek drzewa genealogicznego bardzo zyskuje, gdy je uzupełnimy go o elementy graficzne. Kiedyś królowały herby, a w nowoczesnej formie często umieszcza się zdjęcia. Mogą to być zarówno same zdjęcia typu dowodowego czy mniej formalne zdjęcia pojedynczych osób lub zdjęcia ślubne czy wręcz grupowe. A jak nie mamy zdjęć wszystkich osób, warto uzupełnić rysunek drzewa genealogicznego grafiką związaną z rodziną: miejsca lub przedmiotu.

Inne formy drzew genealogicznych rodziny

Jeżeli chcemy mieć drzewo genealogiczne rodziny w formie książki, można sięgnąć po album Iryny Matsko pod tytułem Księga mojego rodu. Praca ta zawiera gotowe rysunki – należy tylko ją wypełnić zdjęciami członków naszej rodziny i je opisać. Podobną książką jest Sztambuch rodzinny.

Można również umieścić olbrzymi rysunek drzewa genealogicznego w domu wprost na ścianie lub zestawiając ramki do zdjęć z elementami drzewa.

Jeszcze raz zachęcam, aby potraktować tą pracę domową jako przyczynek do spotkania się w szerszym gronie rodzinnym i porozmawiania o losach naszych bliskich.

< — Jak zrobić drzewo genealogiczne

Jeżeli ktoś by chciał zająć się genealogia hobbistyczną na poważnie, warto zainteresować się niedawno wydanymi książkami Małgorzaty Nowaczyk Poszukiwanie przodków oraz Grażyny Rychlik Praktykowanie genealogii.

Różne przykłady jak narysować drzewo genealogiczne – wyniki konkursu genealogicznego dla dzieci „Ja i moja Rodzina” zorganizowanego przez Archiwum Państwowe w Łodzi przy współudziale Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych oraz Towarzystwa Genealogicznego Centralnej Polski.