O historii Geneteki – pomocnym narzędziu genealoga

Po wygłoszeniu prezentacji na temat Geneteki dostaliśmy maile z których wynika, że nie dopowiedzieliśmy jednej bardzo ważnej rzeczy. To jest tak, jak się nad czymś pracuje to wydaje się oczywiste, a dla innych może budzić zdumienie. Tak więc naprawiam błąd: Do Genteki przyjmuje się jedynie indeksy zrobione z całych lat. W wyjątkowych przypadkach, gdy w księga jest uszkodzona i tylko część jej się znajduje w archiwum, przyjmujemy indeks tej części. Tak więc nie dopisuje się pojedynczych rekordów.

Przygotowując prezentację zebrałem z postów na portalu PTG fakty dotyczące Geneteki. Powstał z tego szkic jej historii. Udało się od kilku osób tam wymienionych uzyskać opinie na temat tego szkicu, zasugerowali on kilka poprawek. Niestety, nie do wszystkich osób dotarłem, więc komentarze są bardzo mile widziane. Dostępne jest również inne spojrzenie na historię Geneteki.

Szkic do historii Geneteki

Powstanie bazy indeksów aktów metrykalnych było jednym z punktów założeń programowych powstającego Polskiego Towarzystwa Genealogicznego spisanych jeszcze w 2004 roku przez Tomka Nitscha. Wśród głównych zadań, które ma wykonać PTG na miejscu drugim znalazł się punkt:
„Stworzenie własnego archiwum elektronicznego różnego typu zasobów. Wśród głównych sekcji takiej bazy wymienić należy przede wszystkim:
Bazę zasobów metrykalnych wraz z możliwością wprowadzania pełnych informacji z ksiąg (indeksów, czy wręcz pełnych wpisów)…”
Projektem, występującym pod nazwą Genbaza, zajęli się między innymi Adam Nojszewski i Marek Minakowski mający już wtedy pierwsze doświadczenia z indeksacją małżeństw w Krakowie na stronie przodkowie.com.

początki działania bazy

Ekran startowy Geneteki
Ekran startowy Geneteki
Na początku 2006 roku Jacek Młochowski zainspirowany Indeksem małżeństw rozszerzył formułę i stworzył skrypt będący podwalinami Geneteki. Gdy w 2006 roku został Prezesem PTG w naturalny sposób Geneteka stała się projektem PTG na portalu genealodzy.pl (również stworzonym przez Jacka Młochowskiego).
Pierwszy wpis do na wątku „Do Geneteki dodano indeksy Parafii..” zrobił Jacek 03-08-2006. Informował wtedy, że zostały dodane 722 rekordy zindeksowanych przez niego Białobrzegów k/Radomia. Ponad pół roku później świętowano osiągnięcie 100.000 tysięcy indeksów (10-03-2007). Kolejne przełomowe chwile odnotowano ponad rok później – Leszek Ćwikliński (drugi w kolejności administrator Geneteki) raportował w październiku: przekroczono 450.000 wpisów, liczba wpisanych ksiąg przekroczyła liczbę 200, a w listopadzie osiągnięto pół miliona indeksów. Pierwszy milion osiągnięto 1 stycznia 2009 roku czyli prawie po 2 latach. A przez 10 dni nowego roku Leszek wprowadził 100.000 indeksów – tyle ile na początku przez pół roku.
W sierpniu 2009 Leszkowi zaczęła pomagać Marta Nalazek – ikona Geneteki – pełniąca funkcję administratora przez 5 lat – większość czasu jej istnienia . We wrześniu Marta dodała pierwsze parafie przekraczając liczbę 2.000.000 indeksów.

dojrzałość

Rok 2010 jest obfity w wydarzenia: Marcie w administrowaniu zaczął pomagać Marcin Ciesielski, osoba o nicku biblioteka zaczęła dołączać linki do skanów. Sebastian Gąsiorek tworzy przyjazny użytkownikowi panel administratora i włącza się w prace nad modyfikacjami Geneteki. Baza powiększa się również o 100.000 rekordów małżeństw od Marka Minakowskiego. Dodam, że warto zerknąć nie tylko na sam wpis, a także komentarze znajdujące się pod nim.
W kwietniu 2011 przekroczono 5 milionów – zindeksowano milion aktów w ciągu 5 miesięcy. Podobny rezultat osiągnięto w ciągu kolejnych 5 miesięcy – w październiku 6 milionów, a następny milion jest znów rekordowo szybko, bo już w marcu 2012.
Rok 2012 jest znów bogaty w wydarzenia – przede wszystkim w tym roku następuje modyfikacja przybliżająca Genetekę do formatu metryk – pojawia się między innymi kolumna vel usuwająca konieczność dublowania wpisów w przypadku wpisywania nazwisk panieńskich mężatek, oraz przeszukiwane są również nazwiska panieńskie matek podmiotów aktów. Ulepszona zostaje również wyszukiwarka. Dodatkową pracą administratorów staje się wyciąganie w starych indeksach z uwag tych informacji i wkładanie w odpowiednie pola. Na szczęście na początku roku Marcie zaczyna pomagać Keret (Maciej Terek), a pod koniec roku dołącza do zespołu Michał Zieliński.
Ilość nadsyłanych indeksów się stabilizuje i regularnie co 5 miesięcy przekraczany jest kolejny milion, tak że w czerwcu 2013 pokonana zostaje kolejna symboliczna bariera: 10 milionów zindeksowanych aktów.
W ciągu kolejnych 4 miesięcy został pokonany rekord wszech czasów – nadesłano w tym czasie 1 milion indeksów. Była to szczytowa aktywność indeksujących – po tym liczba indeksów zaczęła spadać do miliona na 5 miesięcy (13 milionów w czerwcu 2014).

zmiana warty

22.07.2014 roku Marta po raz ostatni zamieściła informację na temat „Do Geneteki dodano indeksy Parafii..”. W tym czasie Ona lub pod jej nadzorem Genetece przybyło około 11 milionów indeksów.
Od 31.08.2014 informacje zamieszcza nowy administrator janden (Tomasz Turniak) wspomagany przez Karolinę Kosińską i mnie. Parafie świętokrzyskie i małopolskie cały czas są obsługiwane przez Kereta. Przez kilka miesięcy administratorem województwa Łódzkiego był również Rutar (Artur Godlewski).
W tym czasie pojawiło się kilka modyfikacji. Do najważniejszych należy zaliczyć konsekwentne dopisywanie źródła indeksów ułatwiające poszukującym dotarcie do wybranego aktu, administratorom zapewnienie wiedzy niezbędnej do podjęcia decyzji czy nowo nadesłane akty mają wymienić istniejące czy nie (wymiana na lepiej zindeksowane akty nie następuje, gdy dane pochodzą z różnych źródeł). Widoczną zmianą dla użytkowników wyszukiwarki jest również dodanie daty zdarzenia.

W ciągu tych 9 lat istnienia Geneteki nastąpiły wielkie zmiany w dostępie do dokumentów. Gdy Genetaka startowała, indeksy robiło się cierpliwie przepisując na karteczkę imiona i nazwiska bezpośrednio z aktów, siedząc w archiwum lub też przed czytnikiem w Centrum Historii Rodziny Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich czyli potocznie mówiąc u Mormonów. Czasami robiło się zdjęcia sumariuszy. Nikomu nie przychodziło do głowy, aby w tych warunkach spisywać coś więcej niż numer aktu i imię oraz nazwisko. Zmiany, które można wręcz nazwać przełomowymi, nastąpiły nie tak dawno. Obecnie siedząc w domu, o dowolnej porze możemy zerkać w dziesiątki czy setki milionów aktów. I ci, którzy nie znają sytuacji sprzed zaledwie kilku lat, czasami myślą sobie „kto to robił te indeksy! Przecież tu jest tak wyraźnie napisane…”. Niestety, czasami zdarza się tak, że w akcie jest wyraźnie napisane, ale w sumariuszu zupełnie coś innego.

Geneteka pamieta
Geneteka pamieta

Z tego powodu coraz więcej starych indeksów jest robionych na nowo, ale już z aktów. W ten sposób, nie tylko prostowane są pomyłki pisarza robiącego sumariusz, błędy wynikające z niewyraźnego pisma, ale często też zawierają też dane dodatkowych osób rodziców. Ale, niestety znikają stare indeksy. Przez te wszystkie lata nad indeksami do Geneteki pracowało niemal 1000 osób. Części z nich nie ma już pośród nas. Aby zachować pamięć o wszystkich indeksujących, na stałe są zapisane informacje o każdej osobie biorącej udział w indeksacji danej parafii i wyświetlane na dole strony wyszukiwarki Geneteki po wybraniu parafii.

< -- Wcześniejszy wpis o podstawach Geneteki
Następny wpis o przeszukiwaniu Geneteki –>

Dodaj komentarz