Archiwum Milanówek – Oddział AP Warszawa

Archiwum Milanówek
Archiwum Państwowe Dokumentacji Osobowej i Płacowej Milanówek licencja CC BY-SA 4.0
Pełna nazwa Archiwum Milanówek to Archiwum Dokumentacji Osobowej i Płacowej będące oddziałem Archiwum Państwowego w Warszawie. Nazwa jest myląca, bo oprócz dokumentacji wymienionej w nazwie ma w swoich zasobach wiele bardzo ciekawych dla genealogów dokumentów. Może przez tą nazwę jest również niedoceniane jak dopiero co opisywaneArchiwum Akt Nowych. Dodatkowo dojazd do samego Archiwum Milanówek nie jest taki prosty jak do archiwów znajdujących się w samej Warszawie. A może powodem jest to, że trudno jest znaleźć pełną informację o zasobie archiwum?

Metryczki dowodów osobowych

Wbrew pozorom, są też genealodzy szukający informacji o osobach zmarłych po zakończeniu II wojny światowej. Jedno ze źródeł dokumentów – koperty dowodowe zostały szeroko opisane, a nawet doczekały się ekspertyzy Archiwów Państwowych. Natomiast informacje o metryczkach dowodów osobowych pojawiło się bardzo mało informacji. Ja po raz pierwszy usłyszałem o nich na wykładzie pracowników AAN, ponieważ najpierw Centralny Rejestr Metryczek Wydanych Dokumentów Tożsamości od 1952 r. do 1997 r. trafił właśnie tam. Po wstępnym uporządkowaniu (a to była gigantyczna praca, bo to około 22 kilometry akt) przekazano je w połowie 2010 roku do Archiwum Milanówek, gdzie je dalej obrabia. Podobno jest około 50 milionów dokumentów zawierających wszystko to podawaliśmy do starych, książeczkowych dowodów osobistych. Według pracowników AAN jednak nie wszystkie metryczki się zachowały.

Dokumenty liceów i gimnazjów

Ze względu moich Dziadków Adama i Wandy Markowskich, będących nauczycielami w gimnazjach i liceach warszawskich cały czas zwracam uwagę na informacje o szkołach w których uczyli. Udało mi się zdobyć książki o gimnazjum Staszica, liceach i gimnazjach Królowej Jadwigi w Warszawie i Emilii Plater w Zalesiu Dolnym. Od kilku lat poluję na książkę o liceum Reytana (Tomasz i Wojciech Rylscy, Wspomnienia o nauczycielach ze szkoły Reytana), Konopnickiej (Nasza „Konopnicka”: dzieje XLII Liceum Ogólnokształcącego im. Marii Konopnickiej w Warszawie) oraz III tom monografii o liceum Władysława IV. Okazuje się, że należało się udać do Archiwum Milanówek, gdzie znajdują się dokumenty szkół. Są tam zarówno listy zatrudnionych nauczycieli, jak dokumenty dotyczące uczniów.

Księgi RHA małych przedwojennych firm warszawskich

Na stronach Archiwum Państwowego w Warszawie znajduje się wyszukiwarka – Księgi rejestrowe RHA. Za tym tajemniczym oznaczeniem kryje się baza małych przedwojennych firm warszawskich zarejestrowanych w latach 1917-1946. Dokładnie to firmy jednoosobowe, spółki firmowe i spółki komandytowe oraz od 1934 r. „osoby prawne niebędące spółkami prawa handlowego, a prowadzące przedsiębiorstwo zarobkowe w większym rozmiarze”.

Wpisałem nazwisko Geber i w odpowiedzi wyświetliła się informacja:
Sygnatura G/158, Nazwa: „Ch.Geber”, właściciel: K.J.Geber, E.Duma, E.Geber, H.J.Geber, Z.N.Geber, H.M.Geber (Baum), J.E.Geberowa,
Adres: Grochów; Niecała 9; Sienna 2a; ul.Chłodna 18; Dzika 7; Długa 19; Nowy Świat 62; Targowa 39; Lubelska 15/17; Sienkiewicza 12,
lata 1918 – 1937, Uwagi: zmiana adresu w 1924 r. cd w RHA L-200

Nie wiedziałem co z tą informacją zrobić, więc napisałem maila do Archiwum Państwowego w Warszawie, gdzie przechowywane są dokumenty i jak je mogę uzyskać.

Po paru dniach okazało otrzymałem odpowiedź, że wyświetla się prawie wszystko co jest w dokumentach – zachowały się jedynie takie zapisy w księgach RHA (i jest dostępny do wglądu na Krzywym Kole), ale …
jest jeszcze zapis o firmie Geber w księgach RHA L o sygnaturze 200 z lat 1943 – 1954 oraz zachowała się ewidencja akt do tego zespołu. Archiwum poinformowało mnie, że odnaleziono tam akta „Ch. Geber – spadkobiercy” RHA G 158 z lat 1945 – 1954.
Księgi RHA można przejrzeć w w Pracowni Naukowej APW na Krzywym Kole, a ewidencja znajduje się w Oddziale w Milanówku.
Oczywiście Archiwum zaoferowało również przesłanie skanów dokumentacji, ale nie znając zawartości ani objętości akt nie odważyłem się ryzykować, tym bardziej, że po zamówieniu mailowo dokumentów w Milanówku, po dwu dniach już je oglądałem. Okazało się, że ewidencja aktowa zawiera genealogiczne skarby: akty metrykalne (odpis najstarszego odnalezionego przeze mnie aktu pochodzi z 1903 roku) oraz dokumenty z okresu walki rodziny z władzami komunistycznymi o utrzymanie pralni w prywatnych rękach.

Kres Pralni i Farbiarni CH. Geber

Po powstaniu rodzina została wywieziona z Kamionka i Pragi. W domu przy Lubelskiej 17 (po wojnie 15) zostały tylko dwie najstarsze przedstawicielki rodu (jedną z nich była druga żona Karola Józefa Gebera Jadwiga Eberlein).

Wobec braku informacji o Henryku, który po zmarłym bracie przejął prowadzenie farbiarni i pralni, dnia 23 czerwca 1945 roku Nina Geber wdowa po Karol Józef (drugim) została pełnomocnikiem. Wtedy nikt nie wiedział, że jej brat jej męża – Henryk, który do 1944 roku zarządzał firmą – zginął w obozie.

W styczniu 1948 roku sąd zaczął się domagać, aby farbiarnię i pralnie prowadzoną do tej pory jako małą firmę przekształcić w spółkę (pewnie aby móc upaństwowić). Alina Geber żona Henryka zaczęła przesuwać termin przekształcenia podając różne preteksty. Przepychanki z sądem trwały do 1950 roku, gdy już teren został ostatecznie zabrany i firma została ostatecznie wykreślona z ksiąg RHA.

Jeden komentarz na temat “Archiwum Milanówek – Oddział AP Warszawa

  1. Z dyskusji w grupie na facebooku:

    Gośka Lissowska: Nawiązując do metryczek dowodowych: napisałam do Milanówka tak samo jak wcześniej do dzielnic prosząc o metryczki (tzn. m.in. bez dokumentowania pokrewieństwa). W odpowiedzi napisano że udostępnienie danych zawartych w zespole nr 72/3728/0 Centralny Rejestr Metryk Wydanych Dokumentów Tożsamości od 1952 r. do 1997 r. wiąże się z przedstawieniem dokumentów wykazujących pokrewieństwo z zawartymi we wniosku osobami. Wspomniane dokumenty powinny być opatrzone przez zlecającego kwerendę własnoręcznym podpisem i (UWAGA) przysłane do naszej siedziby drogą pocztową. (We wniosku podałam imiona, nazwiska, daty urodzenia i śmierci, imiona rodziców, miejsce ostatniego zameldowania i dopytałam się czy można mailowo – z tego co wiem e-PUAP miał zacząć działać w tym roku – wcześniej było tylko ogólne konto APW)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *