Akty metrykalne a Geneteka

Akty metrykalne w Geneteka
W serii moich tekstów o Genetece (historia, podstawowe informacje, jak szukać, przekręcone nazwiska) zabrakło o tym co zrobić jak już się znalazło poszukiwaną osobę – jak odszukać akty metrykalne na podstawie którego powstały wpisy do Geneteki.
Coraz częściej wystarczy kliknąć w ikonę SKAN znajdujący się na końcu linijki i przenosimy się do odpowiedniego miejsca w sieci: Polskiego Towarzystwa Genealogicznego (PTG) serwisu szukajwarchiwach.plArchiwum Głównego Akt Dawnych czy LDS (czyli Mormonów)
A co zrobić gdy nie ma tego linku?

Akty online

Brak linku wcale nie oznacza, że akty metrykalne nie są dostępne Internecie. Mogły zostać zindeksowane nim zostały sfotografowane lub są w miejscach, do których Geneteka nie linkuje. Dlatego trzeba sprawdzić czy akty z tej parafii znajdują się w jednym z już wymienionych miejsc lub innych, o których napisałem poniżej.
Bardzo dużo zdjęć aktów jest w tak zwanej poczekalni PTG. Zdjęcia wykonane prze wolontariuszy PTG trafiają bezpośrednio tam zaraz po ich wykonaniu. Trzeba je przejrzeć, przeformatować, przenumerować i dopiero w takiej formie mogą trafić do bazy metryk. Jest jeszcze jedno pośrednie miejsce, gdzie trafia część sfotografowanych aktów przez wolontariuszy PTG – tzw. Genbaza (uwaga! wymaga zalogowania).
Z kolei, Archiwa Państwowe w Toruniu i Bydgoszczy niedawno, po dużych kłopotach, w końcu, uruchomiły portal – genealogiawarchiwach w którym są publikowane akty metrykalne z obszaru województwa kujawsko-pomorskiego.
Natomiast, akty metrykalne z terenów Litwy znajdują się na serwerze e-Paveldas, ale znacznie łatwiej jest korzystać z nich poprzez Bibliotekę Zasobów Kresowych ze względu na stosowanie tam polskich nazw miejscowości.

Akty metrykalne nie dostępne w Internecie

Co zrobić jeżeli akty nie zostały jeszcze udostępnione? Po pierwsze trzeba się zorientować w którym archiwum są przechowywane.
Od mniej więcej roku administratorzy Geneteki dodają informację skąd pochodzą dokumenty na podstawie których został zrobiony indeks. Informacja z zasobu którego archiwum pochodziły zindeksowane dokumenty pojawia się po najechaniu na ikonę z literką Z(od Zasób).
Miejscem przechowywania dokumentów mogą być parafie oraz archiwa państwowe i kościelne (w Polsce i krachach ościennych). W archiwach państwowych znajdują się zwykle tzw. wtóropisy – księgi, które po pewnym czasie przekazywano władzy zwierzchniej, a w rękach kościelnych zwykle zostawały tzw. pierwopisy. Są one czasami o tyle cenniejsze, ponieważ były uzupełniane o późniejsze zdarzenia jak śluby i zgony. Pierwopisy i wtóropisy mogą się między sobą różnić numeracją i zawartością, dlatego czasami w Genetece mogą występować indeksy wykonane z obu tych źródeł. Zdarza się też, że część indeksów z jednego roku pochodzi z zachowanej części pierwopisu, która jest w jednym archiwum, a druga część z wtóropisu znajdującego się w drugim archiwum.

Jak znaleźć nieopisane akty metrykalne

Jeżeli nie ma ikony z literką Z, lokalizację dokumentu trzeba ustalić samodzielnie. Dla mnie pierwszym krokiem jest skierowanie się do bazy Pradziad dostępnej na stronach Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych. Dane te są również dostępne w szukajwarchiwach.pl. Niestety, nie dość, że baza Pradziad przestała być uaktualniana, to nie jest pełna – w szczególności brakuje informacji o zbiorach większości archiwów kościelnych. Dlatego też warto zajrzeć na strony odpowiednich diecezji, czy przypadkiem nie ma tam informacji o zasobie archiwum. Część archiwów kościelnych została przez Mormonów zarchiwizowana na mikrofilmach, które można obejrzeć w Centrach Historia Rodziny znajdujących się w Warszawie i Wrocławiu.
Z archiwów państwowych uzyskanie kopi aktu zwykle jest stosunkowo tanie i szybkie. Wystarczy napisać mail (pamiętając, że oprócz swojego pełnego imienia i nazwiska trzeba podać pełne dane adresowe) i po uzyskaniu odpowiedzi zapłacić.

W absolutnej ostateczności można spróbować zwrócić się do autora indeksów skąd pochodziły akty metrykalne, które indeksowali. Dlatego w ostateczności, bo w większości przypadków po prostu nie pamiętamy z czego indeksowaliśmy – materiały do Geneteki są dostarczane od wielu lat, niektórzy zindeksowali już dziesiątki czy nawet setki tysięcy aktów, więc trudno spamiętać skąd pochodził dany dokument.

Źródeł informacji metrykalnych jest znacznie więcej, ale tu się skupiłem na tych, które zostały zindeksowane.

Poprzednie artykuły o Genetece
historia
podstawowe informacje
jak szukać
przekręcone nazwiska)
przekręcone nazwisko Ołtuszewski

2 komentarzy na temat “Akty metrykalne a Geneteka

  1. Akta, nie akty – „W rozumieniu pr.a.s.c. „akty” to dwa akty, sto aktów, tysiąc aktów. Natomiast „akta” to zbiór różnych dokumentów, wśród których będą nie tylko akty stanu cywilnego, ale także dokumenty stanowiące podstawę sporządzenia takiego aktu”.

    1. Przystępując do pisania zastanawiałem się czy używać formy poprawnej, czy tej, którą wszyscy używają. I w końcu machnąłem ręką, jeżeli już na tyle uległem nazywając wywód przodków drzewem, to i tu ulegnę powszechnej presji.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *